انتخاب ولي فقيه

در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران درباره ولي فقيه گفته شده است. ولي فقيه را چه كساني انتخاب مي كنند؟

در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران ( اصل يكصدوهفتم ) انتخاب ولي فقيه به دليل تخصصي بودن تشخيص مصداق رهبري و لزوم استفاده از کارشناسان ، به صورت « انتخابات دو درجه اي و غير مستقيم » انجام مي شود و اين کارويژه بر عهده « مجلس خبرگان رهبري» مي باشد ، بدين صورت که ابتدا مردم کارشناسان خبره در شرايط و صلاحيتهاي رهبري را انتخاب نموده و سپس در مرحله دوم کارشناسان (نمايندگان مردم در ملس خبرگان رهبري ) پس از تحقيق و جستجو بهترين گزينه را براي رهبري انتخاب مي نمايند .
توضيح اين که :
تعيين رهبر در زمان حضور امام معصوم (ع) ، بر مبناي « نصّ الهي» صورت مي پذيرد که به صورت دقيق فرد واجد شرايط را به مردم معرفي مي کند ؛ اما در زمان غيبت - چون نصب فقها براي ولايت ، به صورت «عام» بوده و ناظر به فرد خاصي نمي باشد - با « انتخاب مردم» است . لذا با استفاده از شيوه انتخاب مردمي ، بايد فردي را که داراي صفات لازم براي رهبري است ، تعيين نمود.[1]
علامه طباطبايي در اين باره مي نويسد : « پس از رسول خدا ، جمهور از مسلمين ، تعيين خليفه را به «انتخاب مسلمانان » مي دانستند و شيعه معتقد بود که خليفه از جانب خدا و پيامبر « منصوص» بوده و امامان دوازده گانه معين شده اند ، ولي به هر حال در عصر غيبتِ امام و در زمان حاضر ، ترديدي وجود ندارد که حکومت اسلامي بر عهده «مسلمانان» بوده و آنان ، خود بايد بر مبناي کتاب خدا ، فرمانرواي جامعه را بر اساس سيره رسول اکرم ، تعيين کنند. »[2] بر اين اساس اصل يكصدوهفتم قانون اساسي مقرّر مي دارد : «...تعيين رهبر به عهده خبرگان منتخب مردم است. خبرگان رهبرى درباره همه فقهاى واجد شرايط مذكور در اصل پنجم و يكصدونهم بررسى و مشورت مى‏كنند. هرگاه يكى از آنان رااعلم به احكام و موضوعات فقهى يا مسائل سياسى و اجتماعى يا داراى مقبوليت عامه ياواجد برجستگى خاص در يكى از صفات مذكور در اصل يكصدونهم تشخيص دهند، او را به‏رهبرى انتخاب مى‏كنند و در غير اين صورت، يكى از آنان را به عنوان رهبر انتخاب ومعرفى‏مى‏كنند...».
بديهي است انتخاب غير مستقيم و استفاده از کارشناسان در تعيين بالاترين مقامات سياسي سايرکشورها نيز وجود دارد نظير ؛ انتخاب رئيس جمهوري آمريکا ، انتخاب رئيس جمهور و صدر اعظم جمهوري فدرال آلمان ، انتخاب رئيس جمهور ايتاليا ، انتخاب بالاترين مقام سوئيس ، انتخاب رئيس جمهور هند و...
جهت آشنايي بيشتر ر. ک :
مجلس خبرگان رهبري ، عليرضا محمدي ، قم : نشر معارف ، 1385 .

[1] - ر. ک : امام خميني (ره) ، صحيفه امام ، ج 10 ، صص 308 و 526 ؛ امام خميني (ره) ، کتاب البيع ، ج 2 ،ص 624 و 692.
[2] - علامه طباطبايي ، تفسير الميزان ، ج 4 ، ص 125 . (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد رهبري، كد: 10/200717)