ماجرای توهین به حضرت زهرا با الگو معرفی نمودن اوشین

چرا امام فردی که اوشین را الگوی زنان معرفی کرده بود به اعدام محکوم کردند؟ آیا اگر کسی حضرت زهرا را الگو نداندتوهین نموده است ؟ واگر چنین است پس چرا بعدا کوتاه آمدند؟

با سلام به شما دانشجوي گرامي از اين‌که اين مرکز را براي فهم حقايق مسائل و دغدغه‌هاي ذهني خود انتخاب نموده‌ايد قدردانيم.
در پاسخ به مجموعه مسائل مدنظر شما، به صورت مختصر و به ترتيب طرح مسائل از سوي شما به تحليل مي‌پردازيم و اميدواريم مطالبي که در ادامه طرح مي‌شود پاسخگوي دغدغه ذهني شما باشد.
واکنش امام خميني (ره) در خصوص اين مسئله؛
در اين خصوص دو نقل را بيان مي‌کنيم که در دو منبع مختلف اشاره شده است.
1. گزارش اول مربوط است به نقل روزنامه کيهان در خصوص اين مسئله؛
هشتم بهمن ماه سال67 و به مناسبت تولد حضرت زهرا (سلام الله عليها) و روز زن، راديوي جمهوري اسلامي ايران در برنامه‌اي به نام سلام، صبح به خير در گزارشي از مخاطبينش مي‌پرسد: به نظر شما الگوي امروز زنان ايراني چه کسي است؟. اکثر مخاطبين، حضرت فاطمه را الگوي خود معرفي مي‌نمايند اما يکي از مصاحبه‌شوندگان در کمال تعجب مي‌گويد: «الگوي مناسب زنان ايراني اوشين است!». اوشين نام شخصيت اصلي داستان سريالي ژاپني به نام سال‌هاي دور از خانه بود که آن روزها از سيما پخش مي‌شد. حضرت روح الله (ره) فرداي آن روز در واکنش به اين ماجراي موهن، طي پيامي رسمي و علني به شدت محمد هاشمي (رئيس وقت صدا و سيما) را مورد عتاب قرار مي‌دهند و مي فرمايند:
آقاي محمد هاشمي
مديرعامل صدا و سيماي جمهوري اسلامي
با کمال تاسف و تأثر روز گذشته (روز شنبه 8 بهمن) از صداي جمهوري اسلامي مطلبي در مورد الگوي زن پخش گرديده است که انسان شرم دارد بازگو نمايد. فردي که اين مطلب را پخش کرده است تعزير و اخراج مي‌گردد و دست‌اندرکاران آن تعزير خواهند شد. در صورتي که ثابت شود قصد توهين درکار بوده است، بلاشک فرد توهين‌کننده محکوم به اعدام است. اگر بار ديگر از اين گونه قضايا تکرار گردد، موجب تنبيه و توبيخ و مجازات شديد و جدي مسئولين بالاي صدا و سيما خواهد شد. البته در تمامي زمينه‌ها قوه قضاييه اقدام مي‌نمايد.
(صحيفه نور ، جلد 21 : ص 76 )
بعدها 4 تن از دست‌اندرکاران آن برنامه از جمله مدير گروه معارف، سردبير برنامه‌هاي ويژه عقيدتي سياسي، مسئول نظارت بر برنامه به 4 سال حبس تعزيري و 40 ضربه شلاق محکوم شدند.
2. نقل آقاي محمد هاشمي، رييس صدا و سيما در اين مقطع، مندرج در مجله حضور؛
«راديو به مناسبت شهادت حضرت زهرا (سلام‌الله عليها) يک مصاحبه‌اي داشت. زماني بود که ما اوشين را پخش مي‌کرديم. از دختر خانمي مي‌پرسند الگوي شما کيست؟ مي‌گويد اوشين. گوينده مي‌گويد الگوي شما بايد حضرت زهرا (سلام‌الله عليها) باشد چرا اوشين؟ مي‌گويد: حضرت زهرا (سلام‌الله عليها) مال 1400 سال پيش است. ما يک الگوي امروزي مي‌خواهيم... برنامه زنده بود و راديو آن را پخش کرده بود. امام به آقاي ميرعماد دادستان عمومي دستور دادند که موضوع را بررسي کنند و اگر اين برنامه با قصد پخش شده، افراد را اعدام کنند. چون توهين به حضرت زهرا (سلام‌الله عليها) بود. آقاي ميرعماد احکامي صادر کرد. شش هفت نفر محکوم شدند. از 5 سال انفصال تا شلاق. اما حکم اعدام به کسي ندادند. رفتم خدمت امام و گفتم من مقصرم. من مسئول صداوسيما هستم اگر اينها را مجازات كنيد ديگر در صداوسيما سنگ روي سنگ بند نمي‌شود و من نمي‌توانم آنجا را اداره كنم. خواهش مي‌كنم شما مرا مجازات كنيد. امام گفت بنويس، من آنها را عفو مي‌كنم.

تحليل اول بر اساس متن صحيفه نور (مجموعه بيانات، اعلاميه‌ها و ...) حضرت امام (ره) و ديگري بر اساس نظر يکي از مسئولين مسقيم اين مقطع زماني بود. با توجه به مطالب ذکر شده، عين صحبت امام ناظر به اعدام هيچ يک از افراد ياد شده نيست. بلکه ايشان حکم فقهي يک مسئله را طرح کرده و از قوه قضاييه به عنوان مجري اجراي قوانين، مي‌خواهند که مسئله را به صورت دقيق پيگيري کنند. اين امر نشان مي‌دهد امام در اين خصوص خواسته‌اند مسائل طبق قوانين پي‌گيري شود و هيچ کس از اجراي قانون مصون تلقي نشود. نه اين‌که بدون رعايت هيچ قانوني امام از همان ابتدا بگويند تمام افراد مرتبط با اين موضوع بايد اعدام شوند. بر اين اساس واکنش امام (ره) در اين رابطه از چند زاويه قابل بررسي است:
1- بر اساس احکام اسلام توهين به ساحت مقدس پيامبر(ص) و ائمه هدي (ع) در حکم ارتداد است.
2- اشاره حضرت امام مبني بر عاملان اين جريان مبتني بر تعمد هتاکان ،است نه سهو آن
3- هيج کسي در اين رابطه به اعدام محکوم نشد،بلکه تعدادي از عوامل محکوم و عده اي نيز تبرئه شدند
4- آيا شخصيت حضرت زهرا(س) با آن فضائل ،که بر اساس نص صريح سرور زنان دو عالم است قابل قياس با يک بازيگر تلويزيوني با ان ويژگي هاست؟

اما اين بخش از سوال که :
آيا کسي حضرت زهر را الگو نداند به ايشان توهين کرده و مرتکب گناه است؟
همان‌گونه که در بخش قبلي نقل شد، مطالب پخش شده به نوعي نفي شخصيت حضرت زهرا (سلام‌الله عليها) به عنوان يک الگوست. استفاده از محدوده زماني در خصوص حضرت زهرا (سلام‌الله عليها) نوعي نفي الگو بودن ايشان است، اين امر از نظر حضرت امام به عنوان يک مرجع تقليد و متخصص در شناخت موضوعات مسائل ديني، و همچنين عموم جامعه ايران در آن زمان، نوعي توهين به يکي از معصومين تلقي شده و طبق احکام اسلامي اگر کسي به صورت عمدي اقدام به اين امر کند مصداق ارتداد محسوب شده مجازات مرتبط با آن را به دنبال خواهد داشت و حکم ارتداد در صورت احراز تمامي شرايط آن جاري مي‌شود.
از جمله مواردي که موجب ارتداد است، اهانت از روي عمد به پيامبر و خاندان ايشان است. بر اين اساس توهين به حضرت زهرا (سلام‌الله عليها) نيز از مصاديق اين حکم الهي است و حضرت امام به عنوان يک مرجع تقليد اين نوع از بيان را مصداق اين حکم الهي دانسته‌اند. اما براي تطبيق حکم ارتداد بايستي اولاً عنوان قصد توهين ثابت شده و ثانياً شرط بيان از روي عمد نيز مطرح باشد. از اين‌رو مي‌بينيم که حضرت امام خميني (ره) در بيان خود مجازات را اولاً به شرط اثبات قصد توهين بودن دانسته و در مرحله بعد شرط انجام از روي عمد را در اين ماجرا دخيل مي‌دانند و از قوه قضاييه مي‌خواهند که ابعاد ماجرا را بررسي و حکم قانوني را صادر نمايد. چنانچه در منابع اشاره شده است، بررسي‌هاي قوه‌قضائيه نتوانست عمد بودن را در اين خصوص ثابت کند از اين رو حکم مجازات ارتداد براي هيچ يک از متهمان اين مسئله صادر نشد.
اما اين بخش از سوال که :
آيا وظيفه واکنش اين گونه است؟
شايد اين بخش از مسئله شما را در قسمت‌هاي قبل مورد اشاره قرار داده‌ايم. اما در يک جمع‌بندي مي‌توان اشاره کرد؛ اگر در جامعه اسلامي نسبت به موضوعات ديني حساسيت‌هاي منطقي وجود نداشته باشد، عملکرد دشمنان اسلام و ايران به مرور هويت اسلامي جامعه را از بين خواهند برد. اين امور همچون مرزهاي اصلي دين هستند که اگر از آن حفاظت‌هاي لازم صورت نگيرد خواه ناخواه اصل دين و ديانت مورد هجمه قرار گرفته و در نهايت نيز ممکن است اصل و اساس ديانت از ميان برود. بر اين اساس اين واکنش نه تنها درست بلکه جزء وظايف رهبر ديني يک جامعه اسلامي است که از مرزهاي ديني مردم حفظ و حراست کند.
اما اين بخش از سوال که :
اگر اين واکنش بجاست ديگر کوتاه آمدن معنا ندارد؟
همانگونه که اشاره شد؛ امام در خصوص اين مسئله حکم اعدام صادر نکردند که بخواهند از آن عدول کنند. چراکه اصولاً روش و منش حضرت امام (ره) به گونه‌اي نبود که در مسائل ديني و حتي مسائل سياسي، عقب‌نشيني کنند. يعني اگر يک موضوع براي ايشان قطعيت پيدا مي‌کرد ديگر وساطت‌هاي ديگران نمي‌توانست در اراده ايشان خللي وارد کند. در مورد موضوع مورد بحث نيز حضرت امام پيگيري مسئله را از قوه‌قضاييه مي‌خواهند که اگر ادله موضوع ثابت است در اجراي احکام الهي درنگ نکنند. و همانگونه که اشاره شد، براي قوه قضائيه تعمد مسئله ثابت نشده و از اين جهت مجازات مورد اشاره شما براي هيچ کدام از افراد موضوع صادر نشد که کسي بخواهد نسبت به عدم اجراي آن وساطت کرده و نظر حضرت امام را برگرداند. در خصوص مجازات‌هاي ديگر نيز، عفو محکومين از جمله اختيارات ولي‌فقيه است که بر اساس تشخيص ايشان براي محکومين قابل اجراست. اما اين‌که بگوييم هيچ مجازاتي براي اين امر صورت نگرفت قابل قبول نيست. (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد رهبري، كد: 1/100141716)