شرايط ولي فقيه-بيانات رهبري-رحيم‏پور ازغدي، حسن -تخصص رهبري

با توجه به تخصصي شدن رشته ها چگونه است كه مقام معظم رهبري و برخي سخنرانان مثل رحيم پورازغدي در بيشتر زمينه ها نظر مي دهد؟ مثلا درباره خانواده، جوانان، اقتصاد و شعر ... در هر رشته اي متخصص آن رشته بايد

دوست عزیز ضمن عذر خواهی بابت تاخیری که در ارسال نامه شما پیش آمد قبل از بیان اصل پاسخ لازم است نکته ای به صورت کلی خدمت شما عرض نماییم . اینکه گفته می شود هر علمی تخصصی دارد و در هر فن و موضوعی لازم است متخصص آن فن سخن به میان آورد مساله ای است که هیچ شک و شبهه ای در آن نیست اما در عین حال باید در زمینه متخصص فن نکاتی را مد نظر قرار داد و آن این است که به نظر می رسد که شما متخصص را به معنای فردی می دانید که صرفا در دانشگاه یا مطلق مراکز علمی اعم از حوزه و دانشگاه و موسسات آموزشی مختلف درس خوانده و به تخصصی رسیده باشد این در حالی است که منحصر نمودن راههای کسب تخصص در زمینه خاص به مراکز علمی اشتباه بزرگی می باشد . چرا که با توجه به موضوعات مختلف ممکن است یک یا چندین راه برای رسیدن به یک تخصص وجود داشته باشد . مثلا تنها کسی در زمینه مباحث مربوط به بیماریهای قلبی می تواند اظهار نظر کند که از طریق مراکز علمی به تخصص دست یافته و مدرک آن را دریافت نموده باشد . اما در برخی زمینه ها ممکن است فردی از طریق تحقیقات شخصی و بدون هر گونه تحصیلی در مراکز علمی به تخصصی رسیده و صلاحیت اظهار نظر در آن زمینه را داشته باشد .از جمله این افراد می توان به شاعران یا موسیقیدانان یا نویسندگان اشاره کرد که علیرغم نداشتن سواد آکادمیک در زمینه مورد تخصص خود بهتر از دارندگان تحصیلات آکادمیک می توانند در این زمینه اظهار نظر نمایند فلذا می توان آنهارا دارای صلاحیت برای اظهار نظر در زمینه مسائل مربوط به شعر و شاعری دانست . بنابر این به طور کلی راههای مختلفی برای کسب تخصص در موضوع خاص وجود دارد که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود :
· تحصیل در مراکز علمی اعم از حوزه و دانشگاه به تناسب موضوع مربوطه
· تحقیقات و پژوهشهای فردی که گاه فرد را صاحب صلاحیت برای اظهار نظر می گرداند و گاه به تناسب موضوع ممکن است چنین صلاحیتی را به فرد اعطا ننماید .
· توانمندی های فردی
· تجربه عملی
· ...
به عنوان مثال از طرفی نیاز به رئیس جمهور یا رئیس حکومت در تمامی کشورهای جهان وجود دارد و از سویی نیز در عالم رشته ای به نام حکومتداری یا ریاست جمهوری وجود ندارد ، علوم سیاسی نیز خود اولا بخشی از حکومت داری محسوب می شود و نه تمام آن و ثانیا بیشتر مباحث نظری است تا مباحث عملی فلذا در مقام اجرا ضمانتی برای تحقق کامل ندارد و از طرفی دیگر نیز حکومتداری مشتمل بر موضوعات مختلف همچون سیاست ، اقتصاد ، مباحث اجتماعی ، مباحث فرهنگی ، مسائل نظامی و ... می باشد که اینها در هیچ رشته علمی به صورت مدون و جامع در یک جا گردآوری نشده است لذا رئیس حکومت در این زمینه ها معمولا بر استعداد ها و توانایی های شخصی به علاوه استفاده از مشاوره های دیگران اتکا می کند و در نتیجه طبق نظر همگان صلاحیت سخن گفتن در زمینه هایی .که به نوعی به حکومت مربوط می شود را دارا می شود ولو اینکه تخصص علمی شخص او چیز دیگری باشد . البته چنين شرطى يعني لزوم تخصص در مباحث اکادميک سياسي در هيچ يك از نظام‏هاى سياسى دنيا وجود ندارد؛ واقعاً چند درصد از زمامداران دنيا در رشته علوم سياسى يا مديريت به معناى تخصصى آن و...، تحصيلات آكادميك دارند؟ افزون بر اين بايد توجه داشت كه بسيارى از افراد هر چند داراى تحصيلات آكادميك مى‏باشند؛ اما در زمينه اجرايى يا تحليل و تدبير صحيح مسايل سياسى، مشكلات فراوانى دارند. بنابراين نمى‏توان گفت كه هركس تحصيلات آكادميك داشته باشد، از جنبه عملى و توان مديريتى نيز حتماً قدرت تشخيص و تدبير بهترى دارد. براين اساس است كه در تجربه مديريتى نظام‏هاى سياسى دنيا، تأكيد بر اين است كه رهبران، بينش سياسى و قدرت اداره و مديريت داشته باشند. حتى امروزه بسيارى از صاحب‏نظران معتقدند كه امورى نظير مديريت، جامعه‏شناسى و علوم سياسى، فن و هنر هستند نه علم تا اكتسابى باشند ر. ك: عبدالرحمن عالم، بنيادهاى علم سياست، تهران: نشر نى‏1375، ص 26.. به همین دلیل است که هر شخصی که بتواند حداقل های ورود به علم سیاست را داشته باشد واز طرفی هم واجد برخی شرایط قانونی خاص مربوط به کشور را داشته باشد می تواند در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کند مثلا در کشور ما این مساله با عنوان رجل سیاسی مطرح می شود یعنی هر فردی که مصداق رجل سیاسی بوده و سایر شرایط قانونی کشور ما را نیز دارا باشد فارغ از مدرک علمی که دارد می تواند در ریاست جمهوری شرکت کرده و در صورتی که انتخاب گردد صلاحیت اظهار نظر در زمینه هایی که به نوعی به ریاست جمهوری و حکومتداری مربوط می شود پیدا می کند . شاید به همین دلیل است که در برخی از کشورها همچون ایالات متحده آمریکا برخی از بازیگران هالیوود به مقامات مهمی همچون پست ریاست جمهوری و یا فرماندار ایالتی رسیدند بدون اینکه حتی کوچکترین تخصص علمی داشته باشند اما با این حال زمانی که در موضوعات مختلف داخلی و خارجی صحبت می کردند هیچ کس به عدم صلاحیت این افراد برای صحبت در آن زمینه ایرادی وارد نمی کرد .
بنابر این منحصر نمودن تخصص به تحصیلات در مراکز علمی سخن درستی نمی باشد و لازم است در هر زمینه و موضوعی به این مساله توجه شود که آیا صلاحیت یافتن برای اظهار نظر در آن زمینه منحصر در یکی از شیوه های کسب تخصص می باشد و یا از طرق دیگر نیز می توان چنین صلاحیتی را کسب نمود ؟ و در هر صورت باید آنچه در این موارد به ویژه مواردی که در آنها تخصص از راههایی غیر از مراکز علمی به دست می آید مد نظر قرار گیرد منطق استدلال و برخورداري از پشتوانه کارشناسي باشد و نه مدرک علمی فرد تا اگر استدلال قوی و بر اساس معیارهای منطقی و کارشناسي بود پذیرفته شود و اگر نباشد رد شود.
اما در پاسخ اصل سوال شما لازم است بگوییم مقام معظم رهبری و آقای رحیم پور ازغدی هر دو از جمله اسلام شناسانی هستند که از سویی سالها در حوزه علمیه به تحصیل و تتبع در زمینه نظرات دین مبین اسلام از جنبه های مختلف فقهی ، کلامی ، فلسفی ، روایی ، ... در موضوعات مختلف پرداخته اند و از طرفی عمده موضوعاتی که در سوال مطرح شده است از جمله موضوعاتی هستند که با توجه به جامعیت دین اسلام ، در اسلام در زمینه آنها بحث شده وموضع اسلام در هر زمینه ای توسط اسلام شناسان و صاحب نظران قابل استنباط و استخراج می باشد بنابر این اظهار نظرهایی که این بزرگواران در این موضوعات مثل جوانان ، خانواده ، اقتصاد و ... انجام می دهند در واقع بیان مطالبی است که بر اساس تخصص علمی دینی که دارند از دل منابع اصیل دینی استخراج و به عنوان نظر دین به جامعه ارائه می شود فلذا هیچ منافاتی با تخصصی شدن این موضوعات ندارد و کاملا در راستای تخصص همین بزرگواران می باشد چرا که تخصص همین بزرگواران نیز اجتهاد و تفقه در دین به منظور به دست آوردن نظر دین در زمینه موضوعات فردی ، اجتماعی و ... از جمله موضوعات مورد اشاره می باشد . ودر حقيقت اظهارات آنان مبتني بر تخصص جامع ديني، مطالعات گسترده ، استفاده از نظرات کارشناسان و مشاوران مختلف و تجارب خود و ديگران است .
در زمینه اظهار نظر مقام معظم رهبری در باره شعر نیز باید بگوییم شخص مقام معظم رهبری خود از جمله شاعران حرفه ای هستند که از سالهای دور و حتی از پیش از انقلاب اسلامی به سرودن اشعار می پرداختند و با کتب شعر و ادبیات نیز مانوس می باشند و در این زمینه اطلاعات وسیعی در زمینه شعر و شاعری و فنون مربوط به شعر دارند که این احاطه علمی را می توان در دیدارهایی که باشعرا داشته و در ضمن مطالبی که در این زمینه با آنان مطرح می نمایند بالعیان مشاهده کرد . از طرفی شعر و شاعری موضوعی است که متخصص و فرد صاحب صلاحیت برای اظهار نظر در باره آن خود شاعران هستند و با توجه به ویژگی های خاصی که موضوعاتی از قبیل شعر ، نویسندگی ، ادبیات و کلا مسائل هنری که به استعداد بیشتر از علم مربوط می باشد ، دارند در این موضوعات صاحبان هنر بیشتر از درس خوانده های آن رشته در دانشگاه صلاحیت اظهار نظر را پیدا می کنند . در نتیجه اظهار نظر مقام معظم رهبری در زمینه شعر و شاعری کاملا اظهار نظری در راستای تخصص شخصی ایشان می باشد .
در برخی موارد هم با اینکه در بادی امر به نظر می رسد ایشان تخصصی در زمینه خاصی نداشته باشند اما با چنان منطق استواری در این زمینه اظهار نظر می کنند که صاحبان تخصص خود اعتراف به صحت این منطق و احاطه مقام معظم رهبری بر موضوع مورد بحث می کنند به عنوان مثال مجید مجیدی به عنوان فرد متخصص در زمینه سینما و هنر پس از دیدار با مقام معظم رهبری در مصاحبه ای در این زمینه چنین می گوید : «ایشان در زمینه های فرهنگی جامع الشرایط هستند. شما هیچ یک از مسئولین فرهنگی کشور را نمی توانید نام ببرید که به اندازه ایشان با سواد باشد. فیلم دیده باشد و موسیقی، تئاتر و هنرهای تجسمی را بشناسد.من یادم هست در سال های پیش حوزه هنری جلسات شعری می گذاشت . ماه رمضان بود مسئول حوزه یک تعداد شعر منتشر شده را آورد خدمت آقا به عنوان افتخارات نشر یکساله. خب به لحاظ کمی کلی کتاب بود فکر کرد آقا الان به وجد می آیند. اما آقا همین که این کتاب ها را تورق می کردند کلی غلط ویراستاری ، محتوایی و ... از این اشعار می گرفتند.
یکی از دوستان تعریف می کرد فیلم بادبادک باز که تازه ساخته شده بود آقا گفته بودند رمانش فوق العاده است امیدوارم فیلمش هم به اندازه رمانش قوی باشد.»(نقل از سایت جهان نیوز)
«مهدي سجاده‌چي» فيلمنامه‌نويس كه در مراسم ديدار هنرمندان با مقام معظم رهبري حضور داشت در این زمینه چنین می گوید : «رهبر معظم انقلاب تنها يك شخصيت سياسي نيستند بلكه يك كاراكتر كاملاً فرهنگي دارند و به همين دليل به راحتي مي‌توان درباره مشكلات و معضلات فرهنگي كشور كه يكي از آن‌ها معضل قديمي عدم رعايت حقوق مؤلفان است، با ايشان صحبت كرد.» این اظهار نظر نیز نشان می دهد که هنرمندان مقام معظم رهبری را به عنوان فرد صاحب صلاحیت برای گفت وشنود مسائل فرهنگی می دانند .
(براي آشنايي با ساير ديدگاهها پيرامون ابعاد شخصيتي و صلاحيت هاي مقام معظم رهبري توصيه مي شود به سايت
http://www.velayatfagih.porsemani.ir مراجعه نمائيد .)
نتیجه اینکه اولا منحصر نمودن تخصص و صلاحیت اظهار نظر در موضوعات مختلف به فراگیری در مراکز علمی صحیح نیست و باید به تناسب موضوعات در مورد انحصار یا عدم انحصار شیوه های کسب تخصص سخن گفت و ثانیا اظهار نظر هایی که مقام معظم رهبری و اشخاصی همچون آقای رحیم پور ازغدی انجام می دهند کاملا در راستای تخصصی که دارند می باشد .
دوست عزیز امیدواریم که این پاسخ ذهن پرسشگر شما را قانع نموده باشد در هر صورت منتظر تماسهای بعدی شما با این مرکز هستیم . (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد رهبري، كد: 9/100137471)