آرم پرچم جمهوری اسلامی

آرم وسط پرچم کشور، چه کسی طراحی کرده و ...( همه چیز درباره آن).

پس از انقلاب شكوهمند اسلامي تغيير در همه اركان جامعه آغاز شد در اين بين مردم علاقه‌مند بودند اين تغيير در نشانه‌ها هم پديدار شود تا انقلابي كه خود در آن نقش داشتند تبلور بيشتري بيابد. بنابر اين آرم‌ها و نشانه‌هاي بسياري از شركت‌هاي تجاري تغيير كردند و علاوه بر آن نهادهاي انقلابي هم در صدد طراحي آرم و نشانه ويژه خود بودند. در راس آنها آرم پرچم جمهوري اسلامي ايران است كه با رويكردي اسلامي_ايراني طراحي شد تا انقلابي الهي و مردمي را براي جهانيان تداعي كند.
هرچند برخي از آرم‌هايي كه اين روزها به چشم ما كم و بيش آشنا مي‌آيند فاقد نام طراح هستند و شناسنامه آنها چندان مشخص نيست اما در پرس و جوهاي به عمل آمده اينچنين به نظر مي‌آيد كه در روزهاي انقلاب، هنگامي كه شور و هيجاني بر تمام ايران اسلامي حاكم بوده است تمامي مبارزين و مردم انقلابي سعي بر تغيير و تحول همه چيز داشته‌اند حتي بسياري از آرم‌هاي نهادهاي تاسيس شده در بدو انقلاب از ذهن همان انقلابيون بوده است و در نهايت مهر تاييدي از جانب گرافيستي بر آن مي‌خورده است.
حميد نديمي گرافيست، معمار، مترجم و مدرس دانشگاه اهل ايران است. او دانشيار دانشکده معماري دانشگاه شهيد بهشتي است. برجسته‌ترين کار او طراحي نشان ملي و پرچم کنوني ايران است. او داراي مدرک دکتراي مهندسي معماري از انگلستان است.
حميد نديمي به جز طراحي نشان ملي و پرچم ايران، نمادهاي خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران (ايرنا)، دفتر همكاري حوزه و دانشگاه، نماد پيشين سازمان سنجش آموزش کشور، دانشگاه زنجان، مركز توسعه صادرات، انجمن اوليا و مربيان و مؤسسه عالي پ‍ژوهش در برنامه‌ريزي و توسعه را هم طراحي کرده‌است.
آرم جمهوري اسلامي ايران كه توسط حميد نديمي طراحي شده است از قداست و توجه ويژه‌اي برخوردار است و همين قداست و بزرگي سخن گفتن درباره آن را براي خالقش سخت كرده است.
اين آرم در درون خود معاني زيادي را جاي داده و سادگي و ظرفيت ويژه‌اي كه براي دربرگيري معاني متعدد دارد كه آن را از ديگر آرم‌هاي طراحي شده در اين سال‌ها متمايز كرده است.
داستان اين آرم آنطور كه در منابع ذكر شده نقل شده است از آنجا نشات مي‌گيرد كه دكتر نديمي تفسيري از سوره حديد را مي‌شنود و از آن پس سه ركن اساسي حكومت اسلامي از ديدگاه قرآن در ذهنش نقش مي‌بندد. «كتاب»، «ترازو» و «آهن» و يا به عبارت قرآني كتاب، ميزان وحديد ،امام در يك سخنراني خواستار تغيير نشان كشور مي‌شوند
پس از پيروزي انقلاب امام خميني(ره) در يك سخنراني خواستار تغيير نشان كشور يعني شير و خورشيد مي‌شوند. در آن زمان حميد نديمي شروع به اتود زني طرح الله مي‌كند كه در انتها طرح آماده شده را به دفتر امام در قم ارسال مي‌كند. هرچند كه ابتدا در مسابقه‌اي كه براي طرح آرم جمهوري اسلامي برگزار شد آرم ديگري به تصويب و در نهايت به چاپ بر روي اسكناس‌هاي آن دوران رسيد اما ديري نمي‌گذرد كه شبي آقاي هاشمي رفسنجاني با دكتر نديمي تماس مي‌گيرند و خبر از تنفيذ آرم توسط امام (در 19 ارديبهشت 1359) مي‌دهند و از آقاي نديمي مي‌خواهند تا بر روي طرح پرچم هم كار بكنند. رنگ‌هاي سبز و سفيد و سرخ، علامت مخصوص جمهوري اسلامي و شعار «الله اكبر» همگي از اركاني هستند كه در قانون اساسي براي پرچم ايران در نظر گرفته شده‌اند. اما آن چنان كه از مطالب نوشته شده در مجله استاندارد ايران كه تنها منبع رسمي تحليل آرم جمهوري اسلامي است، برمي‌آيد؛«كلمه قرمز و به خون آغشته الله منقوش بر پرچم جمهوري اسلامي به دليل اينكه الله مبداء و منتهاي آفرينش است و هدف و غايت حكومت اسلامي (الي الله المصير...) به كار مي‌رود انتخاب شده است.
هلالي‌هاي اين شكل از نقش مباركي ريشه مي‌گيرد كه بارها حضرت محمد (ص) با شمشير بر شن‌ها ترسيم كرده‌‌اند.
پنج جزء تشكيل دهنده علامت كه اگر به پنج اصل پايه دين برگردد اصل توحيد را در حكم عمود و ساقه اصلي در ميان دارند، گذشته از آنكه در تركيب كلي خويش كلمه الله را بيان مي‌كنند و عصاره‌اي از كلمه توحيد يعني لااله الااله را نيز در خود مستتر دارند. خطوط هلالي‌هاي طرح كه در يك دايره قرار دارد با تداعي نصف النهارهاي كره جهاني بودن دعوت اسلام را تجسم مي‌بخشند.
جزء قائم مياني، در تركيب با شكل تشديد كه در خط فارسي و عربي نشانه شدت است شمشير را تداعي مي‌كند، قائم و ايستاده كه خود نماد و قدرت و استحكام و ايستادگي است و اين برداشتي تعبيري از كلمه حديد يا آهن است در كتاب الله (... انزلنا الحديد فيه باس شديد) و تركيب كاملا متقارن شكل بياني از حالت تعادل و توازن كه اين نيز برداشتي تعبيري است از كلمه ميزان در كتاب خدا (والسماء رفعها و وضع الميزان ،شعار الله اكبر» كه تكرار مي‌شود و تكرار از ويژگي‌هاي شعار است اين شعار يازده بار در رنگ سرخ و يازده بار در رنگ سبز يعني بيست و دو بار تكرار مي‌شود و اين اشاره‌ايست به بيست و دوم بهمن. روزي كه اين شعار براي انقلاب اسلامي پيروزي آفريد.
قالب راست گوشه خط نوشته «الله اكبر» يادي است از كوبندگي اين شعار كه سلاحي بود پيروز در دست مجاهدان انقلاب اسلامي. و اين همان خطي است (خط بنايي) كه شعار الله اكبر را بر بلنداي اذان و بر گنبدها و مناره‌هاي الله اكبر در مساجد اسلامي نقش مي‌كرده و اكنون بر بلنداي پرچم ايران نشسته است. تكرار اين شعار در تركيب كلي پرچم حاشيه‌هائيست كه با اتصال به رنگ سفيد پرچم دو رنگ سرخ و سبز را به هم پيوند مي‌زند. كه اگر سفيد نشانه‌اي از توحيد باشد - كه سفيد تركيب و توحيد همه رنگ‌هاست - اين رنگ متن سرخ پرچم را كه نشانه خون و جهاد است به رنگ سبز كه مي‌تواند نمادي از آرمان‌هاي والاي اسلام باشد مي‌پيوندد.
همان طور كه از نوشتار مجله استاندارد ايران استنتاج مي‌شود آرم الله و در مجموع پرچم جمهوري اسلامي ايران با مفاهيمي كاملا اعتقادي، اسلامي و قرآني طراحي شده‌اند و به كار بستن همين مفاهيم كافيست تا اين آرم را به يك آرم مقدس و جاودان مبدل گرداند. در سؤالي كه در لحظات آخر ملاقات با دكتر نديمي مطرح شد، اين بود كه آيا وي فكر مي‌كرده است سي سال پس از طراحي آرم جمهوري اسلامي همچنان آن را پايدار ببيند؟ وي در پاسخ گفت: اين پرچم به اميد به دست دادن به حكومت امام زمان(عج) طراحي شد.
www.tebyan.net/index (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد رهبري، كد: 3/100124752)