راه های کسب قدرت تحلیل سیاسی

در مجامعي مثل بسيج دانشگاه و غيره، چگونه مي توان به اعضا، طبق فرمايش مقام معظم رهبري، قدرت تحليل سياسي داد؟

در پاسخ به این موضوع ابتدا نکاتی پیرامون تحلیل سیاسی و بایسته های آن بیان شده و سپس برخی راهکارها ارائه می گردد .
تحليل سياسي Political Analysis به معناي « تجزيه پديده به اجزاي تشكيل دهنده، شناخت اجزا و ارتباط آنها با يكديگر و شناسايي كليت پديده مورد بررسي » مي باشد ؛ در تحليل سياسي رخداد يا پديده سياسي به عنوان يک مجموعه کلي تصور مي شود که از اجزا و واحدهاي کوچکتري تشکيل يافته است . اين اجزاءِ کوچک در حقيقت حکم آجرهاي يک ساختمان را دارند که آنگاه که بر روي هم قرار گيرند ساختمان به وجود مي آيد . ذهن با تفکر و دقت پديده را مي شکند و اجزاي تشکيل دهنده آن را از هم تفکيک مي نمايد .در اين مرحله اجزا و عناصر از يکديگر مجزا هستند ، بنابراين بررسي و مطالعه بر روي آنها آسان مي شود .در مرحله بعد ذهن به کشف روابط بين اجزا و عناصر مي پردازد ، و آنها را براي خود توصيف و تبيين مي کند .
به منظور کسب تحلیل و تبیین مسائل سیاسی رعایت چند محور اساسی لازم است .
1-داشتن تخصص کافی در مسئله ؛ چرا که عدم تخصص در مساله نه تنها به تحلیل مناسب کمک نمی کند بلکه عوارض ناشی از عدم تخصص باعث ضربه زدن به هدف مقدسی می شود که فرد تحلیل گر متعهد در پی آن است . و گاه باعث سوء استفاده انسانهای مغرض می گردد . به گونه ای که بنایی که شخص قصد بازسازی آن را دارد دچار هجمه های فراوان می گردد . داشتن تخصص کافی از منظر دینی به اندازه ای اهمیت دارد که در روایتی که درباره قضات صحبت کرده و سه دسته از قضات را اهل آتش و تنها یک دسته را اهل بهشت معرفی می کند قاضی که علم قضاوت ندارد با وجود اینکه حکمی که کرده بر حق بوده اهل آتش معرفی می گردد . (رک :میزان الحکمه ، آیت الله محمدی ری شهری ، حدیث 16869 به نقل از الکافی : 7/407/1)
2- داشتن بصیرت سیاسی بالا ؛ بصیرت به معنای اینست که فرد مسلمان مقتضیات زمان و مکان را بشناسد و قدرت بالای تشخیص وظیفه و تکلیف خود را داشته باشد بصیرت ضامن حراست از فرد در برابر لغزشگاههایی است که هر لحظه در کمین انسان قرار می گیرد و برای تحلیلگر سیاسی داشتن بصیرتی که او را از گزند چنین حوادث به ویژه در د وران فتنه ها و شبهات ایمن دارد ضروری است در حدیثی از حضرت صادق –ع- چنين روايت شده است : العالم بزمانه لا تهجم عليه اللوابس ؛ امور شبه ناک و مشتبه به کسي که آگاه از زمانش باشد هجوم نمي آورد . ( بحار ، ج78 ، ص269)
بنابر این تلاش نمایید تا با بالابردن سطح هوشمندی سیاسی خود و نیز ارتقای میزان شناخت شرایط زمانه و مکانه و مقتضیات هر زمان و مکانی تشخیص سیاسی خود را بالا برید

3- داشتن تقوای سیاسی : هر چند تقوا به عنوان مقوله اخلاقی شناخته می شود که در دنیای سکولار و دین گریز امروز نباید در مباحث سیاسی از آن سخن به میان آید اما بر اساس آموزه های دینی تقوا مساله ای است که همواره باید سرلوحه یک مسلمان در وهله اول و یک تحلیلگر سیاسی مسلمان در وهله های بعد قرار گیرد اهمیت تقوا در همه امور به اندازه ای است که حتی امیر المومنین امام علی (ع) نیز به هنگام سفارشات و وصایایی که برخی از آنها جنبه اجتماعی و سیاسی داشتند ابتدا به تقوا سفارش می کردند و یا در خطبه های سیاسی عبادی نماز جمعه سفارش به تقوا یکی از ارکان خطبه نماز جمعه می باشد البته تاکید بر اهمیت تقوا به خاطر ثمراتی است که از این مقوله ناشی می شود به عنوان مثال نقش آن در تحلیل سیاسی از آنجایی حائز اهمیت است که تحلیل سیاسی امری است که با هدف واقع نمایی و بیان حقایق صورت می گیرد و دارای بازتاب مثبت یا منفی در جامعه می باشد بنابر این تنها کسی می تواند وظیفه تحلیل سیاسی را درجامعه اسلامی به خوبی ادا نماید که انگیزه ای برای پرهیز از خطاها و لغزشها داشته باشد و این فرد تنها فرد با تقوا می باشد همچنین تقوا عاملی است که طبق آیه قرآنی به انسان قدرت تشخیص حق و باطل عنایت می کند خداوند متعال در قرآن كريم مي‏فرمايد: يا أَيهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللّهَ يجْعَلْ لَكُمْ فُرْقانًا ؛ اي كساني كه ايمان آورده‏ايد! اگر تقواي خدا پيشه كنيد، خداوند به شما قدرت تشخيص حق و باطل مي‏دهد. (انفال(8)، آية 29) و نيز مي‏فرمايد: « وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ يعَلِّمُكُمُ اللّهُ ؛ تقواي خدا را پيشه و روش خود قرار دهيد؛ چرا كه خداوند شما را آموزش مي‏دهد».( بقره، آية 282 )

4- فارغ بودن ذهن از تعصب جناحی و سیاسی و تلاش برای انعکاس حقائق بدون در نظر گرفتن وابستگی های حزبی و جناحی در این مسیر لازم است برای رسیدن و تبیین حق از پیروی هواهای نفسانی بایستی خودداری کرد و دل به حقیقت سپرد ولو اینکه حقیقت خلاف خواست نفسانی ما باشد بنابر این در راستای تحلیل سیاسی دقیق سعی کنید دلبستگیهای جناحی و گروهی خود را دخالت ندهید .
5- بالا بردن سطح اطلاعات عمومی و تخصصی سیاسی از طریق مطالعه کتب مستند و معتبر و مربوط به موضوع سیاسی مورد تحلیل ، مراجعه به سایتهای خبری معتبر ، استماع نظرات کارشناسان و صاحب نظران مختلف پیرامون مساله مذکور و به طور کلی بهره گیری از منابع اطلاعاتی معتبر ، متقن و مستند
6- به روز کردن اطلاعات سیاسی و جلوگیری از در جازدن در زمان خاص به ویژه که مسائل سیاسی امور سیالی هستند که در هر زمانی دچار تغییرات فراوان شده و به طور کلی احتمال تعویض منطق تحلیل در آن زیاد می باشد لذا همواره پیش از پرداختن به تحلیل تلاش کنید اطلاعات جدید درباره مقوله مذکور گردآورینمایید .
7-انتخاب روش و متدلوژي مناسب ؛ کسب و جمع آوري اطلاعات به تنهايي به منزله مواد خامي است که لازم است بر اساس الگويي صحيح و مناسب با يکديگر ارتباط داده شود تا بتوان به نتيجه و تحليل سياسي دست يافت . زيرا فهم پديده هاي سياسي تا 50 درصد به مطالعه کتاب ها ، مواد خام علمي ،کلاس درس ، کتابخانه بستگي دارد اما بقيه آن با شخصيت فرد ، توانايي هاي روشي و... مرتبط است . تفاوت يک عالم سياسي متوسط با يک عالم سياسي برجسته ، صرفاً در مهارت و دقت در جمع آوري اطلاعات و مواد خام نيست ، بلکه در فرآيند مفهومي و نظري است که عالم برجسته را به سوي يک ساختار دقيق عملي سوق مي دهد. در زمينه تحليل سياسي روشهاي بسيار متعدد و متنوعي وجود دارد ؛ زيرا شناخت و تحليل پديده‏هاي سياسي ـ اجتماعي از يك راه مشخص به دست نمي‏آيد؛ زيرا هر موضوعي‏ـ بسته به ماهيت و محتواي آن‏ـ شيوه خاصي را مي‏طلبد. مثلاً براي شناخت علل وقوع يک جنگ ، نمي‏توان به شيوه شناخت علل انقلاب عمل كرد. انتخاب روشي نامناسب، موجب تحليل غير واقعي و نتيجه‏گيري غلط مي‏شود. بر اين اساس يک تحليلگر جهت توانايي و موفقيت در تحليل سياسي لازم است با روشها ،مدلها و نظريات علمي که پيرامون تحليل پديده هاي سياسي وجود دارد ؛ آشنا شده و در شناخت مسائل سياسي پيرامون خويش از آنها بهره برد . از اين رو مطالعه چند منبع را در اینجا به شما پیشنهاد می شود :
1- شناخت و تحليل سياسي ، جواد منصوري ، مشهد: آستان قدس ، 1372 .
2- فن تحليل سياسي ، حميد فرهادي نيا ، انتشارات فرهنگ انقلاب اسلامي ، 1364 .
3-آشنايي با مفاهيم روش تحليل سياسي ، رمضان شعباني سارويي ، پايگاه اينترنتي بصيرت .
4- روش تحليل سياسي ، حسن بهشتي پور ،(وبلاگ(

8- جمع آوری داده ها و اطلاعات سیاسی تحلیل از منابع مستند و در صورت امکان با حداقل واسطه به ویژه در تحلیل مسائل سیاسی روز در این زمینه سعی کنید مطالب روزنامه ها و سایتها اینترنتی را به دلیل جهت داری تحلیل های آنها با وسواس و دقت نظر بیشتری مطالعه نمایید .
9- تحلیل داده ها بر اساس شیوه های منطقی و حتی الامکان به شیوه های رایج در علوم سیاسی که در بالا هم به آنها اشاره شد و جمع بندی مطالب پیش از ارائه آن در جمع مخاطبان و ارزیابی منطق تحلیل و میزان پایداری نتیجه به گونه ای که صدر و ذیل کلام فاقد هر گونه تناقض و تعارضی باشد .
در زمان بیان مطالب و به اصطلاح فاز عملیاتی تحلیل سیاسی نیز چند نکته را مد نظر قرار دهید :
1-مهارتهای ارتباطی وکلامی خودتان را افزایش دهید برای این منظور سعی نمایید از کتابهای روانشناسی و نیز نظرات روانشناسان و نیز تجربه عملی افراد مختلف استفاده کنید
2- از هر گونه اطاله کلام خودداری کنید .
3- استفاده از بهترین زمانها یعنی زمانهایی که سطح هوشیاری و آگاهی مخاطبان در حد بالایی قرار دارد و پرهیز از زمانهای به اصطلاح سوخته (از تحلیل سیاسی در زمانهایی که سطح آگاهی یا گیرندگی مطلب مخاطبین پایین می باشد و یا به عبارتی ذهن تحلیل گر مخاطب در هوشیاری کمتری قرار دارد مثل زمان بعد از ظهر یا اواخر شب جدا خودداری کنی)
4- برای بیان مطالب از شیوا ترین و ساده ترین کلمات استفاده کنید و از به کار گیری کلمات گنگ ، ثقیل و نامفهوم برای مخاطب جدا خودداری کنید و نیز سعی کنید از تمثیل و تشبیه سازی وقایع سیاسی بامسائلی که با ذهن مخاطب آشناست برای فهم بهتر مطالب استفاده کنید .
5-در نظر گرفتن سطح علمی و تحلیلی مخاطبان به عنوان مثال نحوه تحلیل سیاسی برای دانش آموز راهنمایی با تحلیل سیاسی برای دانشجو و یا تحلیل برای دانشجوی کارشناسی رشته فنی با دانشجوی ارشد علوم سیاسی باید متفاوت باشد .
6-مبنا قرار دادن نتایجی که قطعیت آنها به اثبات رسیده و پرهیز از بیان هر گونه نتیجه غیر قطعیه حتی اگر ظنی باشد چرا که هر گونه شناخت، تحليل، جمع‏بندي و موضع‏گيري، بايد مستند و مبتني بر علم باشد. نمي‏توان ظن را پايه تحليل قرار داد. خداوند مي‏فرمايد: « إِنَّ الظَّنَّ لا يغْني مِنَ الْحَقّ‏ِ شَيئًا »؛ «همانا گمان شما را از حق بي‏نياز نمي‏سازد». (سوره يونس‏، آیه 36)
برای کاربردی تر نشان دادن مساله مثالی ذکر می کنیم مثلا جنابعالی در باره تاثیر انقلاب اسلای بر جنبشهای اسلامی معاصر قصد ارائه تحلیل دارد به این منظور اولین کار مراجعه به کتابخانه و جستجوی کتاب با عناوین مربوط به موضوع مثل انقلاب اسلامی یا جنبشهای اسلامی یا عین عنوان مساله می باشد در مرحله بعد کتب و منابع معتبر مورد نظر مطالعه و نکات مهم و کلیدی انها فیش برداری می شوند همچنین می توانید از منابعی همچون اینترنت کنفرانسهای مربوطه و نیز نظرات اساتید دانشگاهی که در این زمینه کار کرده اند استفاده نمایید پایان نامه ها نیز معمولا منابع خوبی به شمار می روند آنگاه با جمع آوری داده ها و مقایسه آنها با شیوه هایی که گفته شد و در منابع معرفی شده بالا نیز به آنها اشاره شد به جمع بندی مطالب بپردازید و پس از دسته بندی آنها و اضافه کردن مقدمه و موخره بحث و نتیجه گیری جهت ارائه در جمع مخاطبین آماده گردید.
علاوه بر محورها ی یاد شده چند راهکار نیز پیشنهاد می گردد ؛اول اینکه شاخصه های اصلی و محوری انقلاب اسلامی و راه امام ره برای افراد با استناد به سخنان امام ره و مقام معظم رهبری تبیین و تشریح گردد.تا بر اساس این شاخصه ها و خطوط اصلی بتوانند حرکت و مواضع افراد و گروهها را تحلیل و تبیین کنند و به منظور مصون بودن از هر گونه انحراف در ترسیم این شاخص ها لازم است سخنان امام ره و مقام معظم رهبری محور قرار داده شود . دوم آشنا نمودن افراد با جریانهای سیاسی کشور و گرایشات فکری و مواضع عملی آنان با استفاده از کتاب ها یا جزوات علمی و مستند یا دعوت از اساتید و مسئولین آگاه و متعهد . سوم ایجاد کرسیهای آزاد اندیشی در دانشگاهها که مقام معظم رهبری بر آن تاکید بسیاری داشته و دارند البته با پرهیز از سیاسی کاری و جناح بازی و با تکیه بر استدلالات علمی ، منطقی و روشن و حضورفعال مجامع دانشگاهی در آن .چهارم ایجاد فضای بحث وگفتگوو تحلیل در جلسات با هدف تبیین مسائل مختلف و اشنایی با دیدگاههای گوناگون ..
در پایان منابع برخي موضوع ها جهت بهره گيري آورده مي شود که با توجه به سطح تحصيلي و علمي دانشجويان و هم چنين اهدافي که تعقيب مي نمائيد، از ميان اين کتاب ها برخي را انتخاب نماييد: در مورد سياست مطالعه كتاب هاي زير سودمند ؛1- احمد جهان‏بزرگى، اصول سياست و حكومت , پژوهشکده فرهنگ و انديشه اسلامي، 1378 2- ليبراليسم ايراني ،جهاندار اميري3- محمد جواد نوروزى، نظام سياسى اسلام 4- مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى، فلسفه سياست 5- عبدالحسين خسروپناه، جامعه مدنى و حاكميت دينى 6- آيت‏الله‏مصباح يزدى، پرسش‏ها و پاسخ‏ها 7- جلد 15 پرسش‏ها و پاسخ‏هاي دانشجويي – دين و سياست، ولايت فقيه، جمهوري اسلامي ,در اين كتاب به 99 پرسش درباره دين و سياست، روحانيت و سياست، حكومت پيامبر و امام، دلايل ولايت فقيه، ولايت فقيه و عقل بشري، پيشينه ولايت فقيه، شرايط ولي فقيه، گستره و اختيارات ولايت فقيه، ولي فقيه و مراجع تقليد، نظارت بر ولايت فقيه، نظام جمهوري اسلامي ايران، شوراي نگهبان و نظارت استصوابي، مجمع تشخيص مصلحت نظام، خبرگان رهبري و... پاسخ داده شده است. 8- فقه سياسى، ج 1 و 2 عباسعلى عميد زنجانى 9- مبانى انديشه سياسى در اسلام عباسعلى عميد زنجانى 10 -حكومت اسلامى فصلنامه مجلس خبرگان 11- فلسفه سياست آيت‏اللّه‏مصباح يزدى 13- رهبرى در اسلام محمدى رى شهرى 14- دين و دولت در انديشه اسلامي , محمد سروش , دفتر تبليغات اسلامي . در مورد تحليل سياسي, جريان ها و بحران ها و مسائل سياسي چند دهه اخير مطالعه منابع و کتابهاي زير مفيد خواهد بود: - شيوه هاي تعميق بيش سياسي، سيد عبدالقيوم سجادي، قم، بوستان کتاب، 1382 - جريان شناسي سياسي در ايران معاصر , علي دارابي , تهران : پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي , 1388 . - جريان شناسي در ايران معاصر , عبدالحسين خسرو پناه , قم : حمکت نوين اسلامي . - جريان شناسي، پژوهشکده تحقيقات اسلامي سپاه، ويژه طرح معرفت دانشجويان بسيجي - ماهنامه سياحت غرب، مرکز پژوهش هاي اسلامي صدا و سيما - گذر از چالش ها، شوراي نويسندگان پاسخ به پرسش هاي سياسي - وسوسه شيطان بزرگ، محمد تقي کرامتي، دفتر جريان شناسي تاريخ معاصر، قم: هماي غدير، 1383 - ارمغان دمکراسي، جهت گيري سياست خارجي ايالات متحده آمريکا در قبال جمهوري اسلامي ايران، صادق سليمي بني، نشر معارف، 1383 - تحولات سياسي اجتماعي بعد از انقلاب اسلامي در ايران، يحيي فوزي، تهران: موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني، 1384، دو جلد - براندازي در سکوت، آسيب شناسي دوران گذار به جامعه مردم سالار ديني، مرتضي قمري وفا، تهران، کيهان، 1380 - جريان هاي فکري ايران معاصر، عبدالحسين خسرو پناه، قم: وثوق، 1384 - جريانها و جنبشهاي مذهبي سياسي ايران, رسول جعفريان, تهران: پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي, 1381. - تاريخ سياسي ايران, سيد جلال الدين مدني, قم: دفتر نشر اسلامي. - حديث پيمانه, حميد پارسيانيا, قم: نشر معارف, 1376. -انقلاب اسلامي, منوچهر محمدي, قم: نشر معارف, 1380. - مجله زمانه, پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي.

(لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد رهبري، كد: 49/100123240)

Tags: