رابطه تقدس ولی فقیه با خطاپذیری او

چرا حكومت ولي فقيه مقدس است؟ آيا در اين حكومت خطا و اشتباه رخ نمي دهد؟ آيا بي پيرايه است؟

حفظ قداست رهبري،‌ نه به معناي قداست شخص يا فرد، بلکه به معناي حفظ قداست شخصيت و جايگاه است. جايگاهي که به دليل ارتباط با دين و سياست ديني، به عنوان امري مقدس، لازم الاحترام است. اين امر در مورد تمامي رهبران ديني مطرح است.
قداست به معناي محبوبيت همراه با احترام شديد است . انـسـان بـه عـلـت كمال خاصي كه در شخصيتي سراغ دارد , به او محبت ورزيده و به وي احترام خاصي مي گذارد . انـسانها همه كمالات را بطور يكسان دارا نيستند , از اين رو انساني كه داراي كمالات فوق العاده و برتري است از محبوبيت و احترام بيشتري برخوردار است . قداست مانند محبت از يك مورد شخصي محبوب به ديگر امور منتسب به او نيز -به طورطبيعي- مـنتقل مي شود , به گونه اي كه وقتي شخصي را دوست مي داريم , نزديكان ووابستگانش را نيز دوسـت خواهيم داشت ; مثلا وقتي به استاد خود عشق مي ورزيم ,فرزندان و حتي وسايل شخصي او را نـيـز دوسـت مـي داريـم , بـه همين دليل است كه مردم ما به خاندان امام قدس سره , خانه , حسينيه و حرم ايشان علاقه شديدي نشان مي دهندو به آنها عشق مي ورزند . قـداسـت , روح ديـن روح دين را همين قداست تشكيل مي دهد , به طوري كه تمام اديان الهي بر احـتـرام گـذاردن خـاص بـه خـداوند و هر چه و هر كس كه به او منسوب است تاكيد مي ورزند , حتي مذاهب انحرافي نيز براي بت و خدايان قداست قائلند . روايـات مـا بـر اين مطلب تاكيد دارد كه «هل الايمان الا الحب» آيا ايمان جز محبت و دوستي امر ديـگـري است ؟ (1-1) از اين رو در اسلام اولين مرتبه قداست براي خداي تبارك و تعالي است و در مراتب بعدي هر كس به او نزديكتر و داراي ارتباط بيشتر با اوست . پـروردگـارمـتعال به دليل هستي مطلق , كمال مطلق و ... از برتري بي نظيري برخوردار است و طـبـيـعي است از همه محبوبتر و دوست داشتني تر باشد , تا اندازه اي كه بايد در برابر او به خاك افتاد و پيشاني را بر زمين ساييد . اين سجده به دليل همان قداست است.
در مـرتـبـه بعد , پيامبر اكرم صلي اللّه عليه و آله و سلم به دليل بيشترين ارتباط با خداوند , داراي تـقدس و احترام بيشتري است , تا آنجا كه خداوند وفرشتگانش بر او درود مي فرستند و از مؤمنان نـيـز مـي خـواهـنـد تا درود بفرستند (2-1)و شرع مقدس گذاردن دست بدون وضو را بر نام آن حضرت حرام مي داند . ايـن قـداسـت پـس از خداوند , به پيامبر و جانشينان او يعني امامان معصوم عليهم السلام - كه از طرف خدا منصوب شده اند - گسترش مي يابد . بوسيدن ضريح امامان عليهم السلام و زيارت حرم آنها همگي برخاسته از همين قداست است.
در مـراتـب بـعـدي يعني پس از امامان عليهم السلام اين قداست به همه كساني كه به گونه اي به آنان منتسب اند , مانند سادات و مراجع و علماي ديني سرايت مي كند . بـا ايـنـكـه بـوسيدن دست و تواضع بيش از اندازه براي غير خدا در اسلام نكوهش گرديده , ولي مـواردي استثناء شده است , از جمله : «انه من اريد به رسول اللّه ; (2) كسي كه به جهت انتساب به پيامبر دستش را ببوسند . ». يـعـنـي اين شخص از چنان عظمتي برخوردار است كه به جاي پيامبر صلي اللّه عليه و آله و سلم دست او را مي بوسند . ولـي فـقـيـه گرچه معصوم نيست , ولي به دليل انتسابش به امام معصوم عليه السلام و جانشيني وي مراتبي از همان قداست را داراست . آيـا مي شود كسي خدا را دوست بدارد , ولي پيامبرش را دوست ندارد ؟ آيا مي شود كسي پيامبر را دوسـت بـدارد ولـي بـه جـانـشـينان او ( امامان ) علاقه نداشته باشد ؟ و آيا مي توان امام معصوم عليه السلام را دوست داشت , ولي جانشين او را گرامي نداشت؟
( پرسشها و پاسخها، مصباح يزدي - محمد تقي 1-1 - كافي , ج 2 ص 125 , روايت 5 . 2-1 - قرآن كريم سوره احزاب آيه 56 . 2 - بحار الانوار , علامه مجلسي , ج 26 , باب 100 , روايت 25 . تبيان)

اما در بررسي امکان اشتباه ولي فقيه توجه به نكات ذيل حائز اهميت مي باشد:
اولا: هر چند در انسان غيرمعصوم احتمال خطا و لغزش همواره وجود دارد، ولي به هيچ وجه عدم عصمت مساوي و ملازم با وقوع لغزش و اشتباه نيست؛ از ديدگاه آموزه هاي اسلامي «عصمت به معني پاك بودن و از دستبرد وسوسه هاي شيطاني در امان بودن و گناه كبيره و صغيره مرتكب نشدن، منحصر به چهارده معصوم نمي باشد و براي هر كسي كه تلاش كند، اين راه در اين حد و مفهوم باز است؛ چنان كه مقام ولايت انحصاري نبوده، قابل وصول براي همگان است؛ البته همگاني كه اهليت داشته باشند و مدارج كمال را طي كرده باشند» (ر.ك: علامه سيدمحمد حسين طباطبايي، ولايت نامه، ترجمه دكتر همايون همتي، صص 57-48)
ثانيا: به احتمال وقوع اشتباه را مي توان با در نظر گرفتن مكانيزمهايي نظير تأكيد بر واجديت صفات علم، تجربه و كارداني، تقوا و پرهيز از خود رايي و لزوم مشورت با متخصصان و كارشناسان و ... ، كاهش داده و حتي متمايل به صفر كرد كه اين مكانيزم ها به عينه در نظام اسلامي ما براي ولي فقيه در نظر گرفته شده و شديدا بر وجود آن تأكيد مي شود.
ثالثا: در موارد نادري كه احتمال اشتباه مي رود يا مواردي كه ابهام وجود دارد، كميسيوني به نام «هيأت تحقيق» متشكل از اعضاي مجلس خبرگان، با مقام معظم رهبري ديدار و توضيحات لازم را خواستار شده و در صورت نياز با كارشناسان و صاحب نظران مربوط مشورت و تبادل نظر مي نمايند. (محسن، ملك افضلي اردكاني، نظارت و نهادهاي نظارتي، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، 1382، ص 122) (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد رهبري، كد: 16/100130338)