-فقدان ولايت فقيه-

اگر در جامعه‏اي فقيه جامع شرايط جهت تصدي ولايت مسلمانان وجود نداشت، چه بايد كرد؟

با توجه به هميشگى بودن لزوم تشكيل حكومت صالح دينى، در صورت فقدان فقهاى جامع شرايط، نوبت به عدول مؤمنان مى‏رسد كه موظف به تشكيل حكومت براساس احكام الهى و مصالح جامعه اسلامى مى‏باشند و ساير مسلمانان وظيفه دارند از آنان اطاعت كنند. عدول مؤمنان از هر منبعى كه احكام دينى خود را به دست مى‏آورند، نحوه اداره كشور و احكام سياسى، اجتماعى، اقتصادى و... را نيز از همان جا اخذ مى‏كنند و حكومت را از باب حسبه تشكيل مى‏دهند.
البته اگر در بين عدول مؤمنان كسانى يافت شوند كه از لحاظ فقاهت و اجتهاد در حد متجزى باشند؛ يعنى، در بعضى از ابواب فقه توان استنباط احكام فرعى از مبادى و منابع اصلى را داشته باشند، مقدم هستند و اگر آنان نبودند، همان عدول مؤمنان مسأله‏دان، اجراى حكومت اسلامى را بر عهده مى‏گيرند.ر.ك: جوادى آملى، عبدالله، ولايت فقيه، ص 363. (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد رهبري، كد: 31/500015)