پیشرفت همه‌جانبه‌ی اسلامی؟

اهداف پیشرفت همه‌جانبه‌ی اسلامی چيست؟ موانع آن کدام است؟

11.jpg

هدف: پیشرفت همه‌جانبه‌ی اسلامی

اگر بخواهیم هدف‌هاى ملت ایران را در یک مفهوم خلاصه کنیم که بتواند تا حدود زیادى خواسته‌هاى عمومى کشور و ملت را بیان کند و آن را در بر بگیرد، آن مفهوم کلیدى عبارت است از پیشرفت؛ منتها با تعریفى که اسلام براى پیشرفت می‌کند... پیشرفت اسلامى، پیشرفت در منطق انقلاب، یعنى... همه‌جانبه. هدف، پیشرفت است. پیشرفت به معناى تحرک دائمى است... ملت ایران این استعداد را دارد که آن قدر پیشرفت کند که بتواند در جهات گوناگون به عنوان یک الگویى در دنیا خودش را نشان دهد. پیشرفت، تداعى‌کننده‌ى حرکت است، راه است. چطور ما می‌گوییم پیشرفت هدف است؟ عرض کردیم علت این است که پیشرفت هرگز متوقف نخواهد شد. بله، پیشرفت، حرکت است، راه است، ضرورت است؛ اما متوقف‌شدنى نیست و همین طور ادامه دارد؛ چون انسان ادامه دارد، چون استعدادهاى بشرى حد سقف ندارد. ما اگر پیشرفت همه‌جانبه را به معناى تمدن‌سازى نوین اسلامى بگیریم، ‌بالاخره یک مصداق عینى و خارجى براى پیشرفت با مفهوم اسلامى وجود دارد؛ این جور بگوییم که هدف ملت ایران و هدف انقلاب اسلامى، ایجاد یک تمدن نوین اسلامى است؛ این محاسبه‌ى درستى است.

1. ابعاد پیشرفت

پیشرفت داراى ابعادى است و پیشرفت در مفهوم اسلامى، با پیشرفت یک‌بُعدى یا دوبُعدى در فرهنگ غربى متفاوت است؛ چندبُعدى است... ما اگر پیشرفت همه‌جانبه را به معناى تمدن‌سازى نوین اسلامى بگیریم... این تمدن نوین دو بخش دارد: یک بخش، بخش ابزارى است؛ یک بخش دیگر، بخش متنى و اصلى و اساسى است... می‌شود این بخش را به منزله‌ى بخش نرم‌افزارى تمدن به حساب آورد و آن بخش اول را بخش‌هاى سخت‌افزارى به حساب آورد.[5]

1-1. پیشرفت نرم‌افزاری

یکى از ابعاد پیشرفت با مفهوم اسلامى عبارت است از سبک زندگى کردن، رفتار اجتماعى، شیوه‌ى زیستن -‌این‌ها عبارت اخراى یکدیگر است‌ـ‌ این یک بُعد مهم است... بخش حقیقى، آن چیزهایى است که متن زندگى ما را تشکیل می‌دهد که همان سبک زندگى است که عرض کردیم. این، بخش حقیقى و اصلى تمدن است؛ مثل مسئله‌ى خانواده، سبک ازدواج، نوع مسکن، نوع لباس، الگوى مصرف، نوع خوراک، نوع آشپزى، تفریحات، مسئله‌ى خط، مسئله‌ى زبان، مسئله‌ى کسب‌وکار، رفتار ما در محل کار، رفتار ما در دانشگاه، رفتار ما در مدرسه، رفتار ما در فعالیت سیاسى، رفتار ما در ورزش، رفتار ما در رسانه‌اى که در اختیار ماست، رفتار ما با پدر و مادر، رفتار ما با همسر، رفتار ما با فرزند، رفتار ما با رئیس، رفتار ما با مرئوس، رفتار ما با پلیس، رفتار ما با مأمور دولت، سفرهاى ما، نظافت و طهارت ما، رفتار ما با دوست، رفتار ما با دشمن، رفتار ما با بیگانه؛ این‌ها آن بخش‌هاى اصلى تمدن است که متن زندگى انسان است. تمدن نوین اسلامى ‌ـ‌آن چیزى که ما می‌خواهیم عرضه کنیم‌ـ در بخش اصلى، از این چیزها تشکیل می‌شود. این‌ها متن زندگى است. این همان چیزى است که در اصطلاح اسلامى به آن می‌گویند: عقل معاش... اگر ما در این بخشى که متن زندگى است پیشرفت نکنیم، همه‌ى پیشرفت‌هایى که در بخش اول کردیم نمی‌تواند ما را رستگار کند.[6]

1-2. پیشرفت سخت‌افزاری

آن بخش ابزارى چیست؟ بخش ابزارى عبارت است از همین ارزش‌هایى که ما امروز به عنوان پیشرفت کشور مطرح می‌کنیم: علم، اختراع، صنعت، سیاست، اقتصاد، اقتدار سیاسى و نظامى، اعتبار بین‌المللى، تبلیغ و ابزارهاى تبلیغ؛ این‌ها همه بخش ابزارى تمدن است؛ وسیله است.[7]

2. شاخص‌های پیشرفت

2-1. عزت و اعتماد به ‌نفس

پیشرفت شاخص‌هایى دارد. یکى از شاخص‌هاى پیشرفت یک ملت، عزت ملى و اعتماد به نفس ملى است.[8]

2-2. عدالت

یک شاخص دیگر براى پیشرفت، عدالت است. اگر کشورى در علم و فناورى و جلوه‌هاى گوناگون تمدن مادى پیشرفت کند، اما عدالت اجتماعى در آن نباشد، این به نظر ما و با منطق اسلام پیشرفت نیست. امروز در بسیارى از کشورها علم پیشرفت کرده است، صنعت پیشرفت کرده است، شیوه‌هاى گوناگون زندگى پیشرفت کرده است، اما فاصله‌ى طبقاتى عمیق‌تر و شکاف طبقاتى بیشتر شده است؛ این پیشرفت نیست؛ این پیشرفتِ سطحى و ظاهرى و بادکنکى است... ما اگر بخواهیم پیشرفت کنیم، در درجه‌ى اول، یکى از شاخص‌هاى مهم، عدالت است.[9]

3. پیش‌نیازهای پیشرفت

3-1. شور و نشاط و سرزندگى

خمودى یک ملت، بزرگ‌ترین عامل عقب‌افتادگى آن‌هاست. شور و نشاط و سرزندگى در یک ملت، زمینه‌ى اصلى براى پیشرفت آن‌ها در همه‌ى زمینه‌هاست. این شرط اصلى در اینجا هست.[10] نشاط و سرزندگى و آماده‌به‌کارى از بعد از انقلاب تا امروز در سرتاسر کشور وجود دارد و این یک موهبت بزرگ است براى ملتى که در صدد حرکت به جلو است، در صدد ترقى و تعالى است، دنبال حیات طیبه است. این حالت آماده‌به‌کارى، نشاط، سرزندگى و پاى کار بودن نعمت بزرگى است.[11]

3-2. نقشه‌ی راه

این حالت آماده‌به‌کارى، نشاط، سرزندگى و پاى کار بودن نعمت بزرگى است، ولى این کافى نیست. براى رفتن به قله‌ها، شرط‌هاى دیگرى هم وجود دارد. اولاً باید یک نقشه‌ى راه وجود داشته باشد؛ یعنى هدف حرکت معلوم باشد، چشم‌انداز حرکت معلوم باشد، خط سیر این حرکت ترسیم شده باشد... ما امروز این‌ها را لازم داریم. هدف‌هاى این حرکت، از اول انقلاب ترسیم شد؛ هم در شعارهاى مردم، هم در بیانات امام (رضوان الله تعالى علیه) نقشه‌ى راه به طور اجمالى معلوم شد. بعد هم در طول زمان، در این30 سال، نقشه‌ى راه تدوین شد، پخته شد، تکمیل شد. امروز ملت ایران می‌داند که چه می‌خواهد و دنبال چیست.[12]

3-3. فهم دائمى و رصد مرحله به مرحله‌ی حرکت

بعد [از نقشه‌ی راه] هم‌فهم دائمى و درست و رصد کردن دائم از این حرکت؛ این براى یک ملت لازم است. امروز این‌ها جزء مسائل اصلى ماست... هدف، پیشرفت است؛ منتها رصد کردن مرحله به مرحله هم لازم است که این کارِ نخبگان است. امروز شرایط ما چگونه است، موانع ما چیست، نقاط قوت ما کدام است، نقاط ضعف ما کدام است، فرصت‌هایمان کدام است، تهدیدها چیست، چه کار باید بکنیم، براى بهره‌مندى از فرصت‌ها و جلوگیرى از خطر تهدیدها چگونه برنامه‌ریزى کنیم؛ این‌ها کارهایى است که باید نخبگان در هر مرحله‌اى انجام دهند؛ هم در برنامه‌ریزى‌ها آن را به کار ببرند و هم مردم را آگاه کنند؛ چون مردم می‌خواهند با چشم باز و با بصیرت حرکت کنند، بدانند چه می‌کنند، بدانند کجا می‌روند. وقتى این جور شد، مردم با همه‌ى وجود وارد میدان‌هاى دشوار خواهند شد.[13]

3-4. آرامش، امنیت و ثبات سیاسی

یک ملت اگر امنیت داشته باشند، ثبات سیاسى داشته باشند، از آرامش دستگاه‌هاى حاکمیت نظام برخوردار باشند، آن ملت فرصت پیدا خواهند کرد که در میدان‌هاى گوناگون، به مسابقه‌ى بزرگ بشرى وارد شوند و پیشتاز باشند. امنیت و آرامش براى یک کشور، جزء مهم‌ترین خواسته‌ها و مفیدترین عواید یک ملت است... کشورى که داراى امنیت نباشد، نمی‌تواند نه در علم، نه در اقتصاد، نه در صنعت، نه در عزت ملى، خودش را به پیش و به جلو بکشد؛ اما وقتى استقرار و امنیت و آرامش در یک کشور بود، ملت فرصت پیدا می‌کند که آمادگى‌هاى خود را، استعدادهاى خود را بروز دهد.[14]

3-5. برخورداری از خصوصیات و فرهنگ بسیجی

هر چه ما درباره‌ى بسیج نکته‌یابى کنیم و این نکته‌ها را مورد مداقه و تأمل قرار دهیم، زیاد نیست... ما نمی‌خواهیم به عنوان یک ملت، دور خودمان حصار بکشیم که اگر این کار را هم بکنیم، رشد متوقف نخواهد ماند؛ اما نگاه ما، نگاه وسیع است. در طول تاریخ و در عرض جهان، این نگاه، گسترده است. ملتى با یک چنین آرمان‌هایى، با یک چنین همت بلندى، با یک چنین افق دورى، خیلى مسائل در پیش دارد. این مسائل احتیاج دارد به خصوصیاتى که در مجموعه‌ى بسیج هست. بنابراین راجع به بسیج هر چه گفته شود، مداقه شود، بر روى خصوصیات تکیه شود و تعمق شود، زیادى نیست... هر چه مداقه کنیم، نکته‌یابى کنیم، در این نکات تأمل کنیم و آن‌ها را گسترش دهیم تا فکر و فرهنگ جامعه شود، زیادى نیست. مداقه در مورد بسیج ‌ـ‌این پدیده‌ى عجیبى که خداى متعال به نظام جمهورى اسلامى هدیه کرده است‌ـ مسئله‌ى مهمى است.[15]

4. لوازم پیشرفت

آنچه براى آن‌ها [یعنی ملتی که به دنبال قله‌ی پیشرفت است] در درجه‌ى اول ضرورى است، عبارت است از اینکه تلاش کنند، کار کنند، تحرک داشته باشند، عزم راسخ داشته باشند، امید خود را از دست ندهند، نسبت به رسیدن به اهداف ناامید نشوند، صبر داشته باشند، برنامه‌ریزى داشته باشند، هشیارى و آمادگى براى مواجهه‌ى با مشکلات داشته باشند... پس سازوبرگ اصلى این حرکت عظیم و بزرگ عبارت است از همین عزم راسخ، همین امید، همین کار و تلاش پیگیر، همین برنامه‌ریزى، همین آمادگى و هشیارى. این پیشرفتى که عرض کردیم، این آینده‌ى روشنى که ترسیم کردیم، این افق زیبا و شیوا و جذابى که در مقابل ماست، فقط در صورتى قابل تحقق است که ما هشیار باشیم، بیدار باشیم، متوجه باشیم، دچار غفلت نشویم، خیال نکنیم که حالا همه چیز روبه‌راه است؛ با خیال راحت فقط مشغول کارهاى شخصى خودمان باشیم، از نگاه به آینده‌ى کشور غفلت کنیم.

5. موانع پیشرفت

ملت ما در یک عرصه‌ى رویارویى بزرگى با موانع حضور دارد و در این عرصه‌ى رویارویى، کشور احساس ضعف نمی‌کند. ما احساس ناتوانى نمی‌کنیم. احساس قدرت و توانایى می‌کنیم. می‌دانیم که با تلاش می‌توان همه‌ى این موانع را از بین برد.[18]

5-1. موانع طبیعی

برخى از موانع، موانع طبیعى است. با این موانع طبیعى به شکلى باید برخورد کرد و با آن‌ها زورآزمایى کرد.[19]

5-2. موانع تحمیلی

بعضى از موانع، موانع تحمیلى است، موانع سیاسى است، مشکلاتى است که دشمنان پیشرفت این کشور در برابر راه این مردم به صورت مانع ایجاد می‌کنند. با این‌ها به شکل دیگرى باید برخورد کرد.[20]

6. پیشگامان پیشرفت

6-1. طلاب و روحانیون

طلاب، آماده‌سازان خویش براى حضور در نقاط حساس جبهه‌هاى مقدم و حساس دین‌اند. روحانیت این است... نظام اسلامى یک امکان عظیمى را در اختیار داعیان الى‌الله و مبلغان اسلام قرار داده... این فرصت فوق‌العاده‌اى است. نباید این فرصت ضایع شود. اگر ضایع شد، خداى متعال از من و شما روز قیامت سؤال خواهد کرد: از فرصت این همه جوان، این همه استبصار، این همه میل و شوق به دانستن، شما براى ترویج معارف اسلامى چه استفاده‌اى کردید؟ نظام اسلامى یک چنین خدمتى به ما معممین و روحانیون کرده. مگر می‌توانیم خودمان را کنار بگیریم؟... حوزه‌هاى علمیه باید خود را سربازان نظام بدانند، براى نظام کار کنند، براى نظام دل بسوزاند، در خدمت تقویت نظام حرکت کنند... این جورى باشید، عزیزان من، فرزندان من، جوان‌هاى طلبه! با نیت صادقانه درس بخوانید، به قصد اینکه در این میدان عظیم، که در صفوف مقدمش خواهید بود، جزء برجستگان صفوف مقدم باشید.[21]

6-2. آموزش و پرورش و آموزش عالی

مسئله‌ى انقلاب اسلامى و نظام جمهورى اسلامى فقط این نبود و نیست که حالا یک کشورى در عِداد کشورهاى دیگر و در مسابقه‌ى با آن‌ها قرار گیرد، از لحاظ پیشرفت مادى و پیشرفت علمى و پیشرفت نظامى و پیشرفت سیاسى؛ آن طورى که معمولاً سران کشورها دنبال آن هستند. مسئله‌ى اسلام و تشکیل حکومت در اسلام، مسئله‌ى یک ضرورت است؛ یک تحول در اندرون انسانى است... وقتى به رسالت کشور و رسالت اسلامى ملت، انسان با این دید نگاه می‌کند ‌ـ‌که یک ضرورتِ همه‌جانبه‌ى مجموعى براى کشور است‌ـ‌ آن گاه نقش آموزش، نقش پرورش، نقش محیط‌هاى آموزشى آشکار می‌شود. در کشور ما، آموزش و پرورش و آموزش عالى، نقش پیدا می‌کند.[22]

6-3. جوانان

یک روزى تاریخ ما به ما نشان می‌دهد که... ما در دنیا پیشرو بودیم؛ پیشرو در علم بودیم، پیشرو در صنعت بودیم، پیشرو در تمدن‌سازى بودیم، پیشرو در فرهنگ بودیم؛ دیگران از ما یاد می‌گرفتند، مى‌آموختند. چرا امروز همان طور نشود؟ همت جوانان ما و نگاه آن‌ها به مقوله‌ى پیشرفت باید آن جور باشد که ما آن آینده را در نظر بگیریم. من چندى قبل به جوان‌هاى دانشجو و نخبه این نکته را گفتم، باید همت شما این باشد که در دنیا به وضعى برسیم که اگر کسى بخواهد به تازه‌هاى علمى دست پیدا کند، مجبور باشد زبان فارسى یاد بگیرد. جوانان ما این آینده را به عنوان یک آینده‌ى حتمى و قطعى در نظر بگیرند، براى آن تلاش کنند، براى آن کار کنند. نخبگان ما، نخبگان سیاسى ما، نخبگان علمى و فرهنگى ما، با این نگاهِ به آینده حرکت کنند، برنامه‌ریزى کنند و به هیچ حدى قانع نباشند. این مقوله‌ى پیشرفت است.[23]

6-4. بسیج

هر چه بر روى استحکام بسیج و عمق بخشیدن به ویژگى‌هاى متعلق به بسیج ‌ـ‌که مخصوص خود آن است‌ـ‌ کار کنیم و تکیه کنیم، باز کار زائد انجام نداده‌ایم. چرا؟ چون کشور از حضور بسیجى در میدان‌هاى مختلف تجربه‌ى خوبى دارد؛ هم در دوران دفاع مقدس، هم پیش از آن و هم بعد از آن تا امروز که حالا شرح آن را خود شما می‌دانید، شنیده‌اید، بنده هم اشاره‌اى خواهم کرد. هر جا حضور بسیج و حرکت بسیجى در هر میدانى احساس شده است، ما پیشرفت داشته‌ایم؛ این یک تجربه‌ى مهمى است... مجموعه‌ى عظیم و پرراز و رمزى که ما اسمش را «بسیج» گذاشتیم... بسیج یک پدیده‌ى شگفت‌آور و رمزآلود و رازآلود و استثنائىِ نظام جمهورى اسلامى است. این مجموعه خیلى گره‌ها را باز کرده است، در خیلى صحنه‌ها حضور داشته است، حضور او اثرگذار و تعیین‌کننده بوده است. پس ما در آینده هم به این حضور احتیاج داریم... این کلید طلایىِ حل بسیارى از مشکلات آینده، مورد بغض و عداوت آن کسانى است که نمی‌خواهند آینده، آینده‌ى خوبى و سرافرازى و موفقیت‌آمیزى براى نظام جمهورى اسلامى باشد. لذا می‌خواهند این کلید طلایى را بشکنند؛ لااقل در چشم من و شما آن را کوچک کنند. البته نخواهند توانست و معلوم است... بسیج... بازوان نیرومند نظام [است].[24] (*)

پی‌نوشت‌ها:

[1]بیانات مقام معظم رهبری در اجتماع مردم بجنورد، 19 مهر 1391.

[2]بیانات مقام معظم رهبری در اجتماع مردم اسفراین، 22 مهر 1391.

[3]بیانات مقام معظم رهبری در دیدار جوانان استان خراسان شمالى‌، 23 مهر 1391.

[4]همان.

[5]همان.

[6]همان.

[7]همان.

[8]بیانات مقام معظم رهبری در اجتماع مردم اسفراین، 22 مهر 1391.

[9]همان.

[10]همان.

[11]بیانات مقام معظم رهبری در اجتماع مردم بجنورد، 19 مهر 1391.

[12]همان.

[13]همان.

[14]بیانات مقام معظم رهبری در اجتماع مردم شیروان‌، 24 مهر 1391.

[15]بیانات مقام معظم رهبری در دیدار بسیجیان استان خراسان شمالی، 24 مهر 1391.

[16]بیانات مقام معظم رهبری در اجتماع مردم بجنورد، 19 مهر 1391.

[17]بیانات مقام معظم رهبری در اجتماع مردم اسفراین، 22 مهر 1391.

[18]همان.

[19]همان.

[20]همان.

[21]بیانات مقام معظم رهبری در دیدار علما و روحانیون خراسان شمالی، 19 مهر 1391.

[22]بیانات مقام معظم رهبری در دیدار معلمان و اساتید دانشگاه، 19 مهر 1391.

[23]بیانات مقام معظم رهبری در اجتماع مردم اسفراین، 22 مهر 1391.

[24]بیانات مقام معظم رهبری در دیدار بسیجیان استان خراسان شمالی، 24 مهر 1391.

* محمدحسن جعفرزاده، پژوهشگر/برهان/۱۳۹۱/۹/۹

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <br>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
4 + 16 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .