پیامدهای پیروزی مرسی در مصر

تجربه اسلام‌گرایی در چارچوبی نهادی و حکومتی، شاید تجربه‌ای دارای سابقه قابل ملاحظه باشد؛ اما آنچه پیروزی «محمد مرسی» در انتخابات ریاست‌جمهوری کشور انقلابی مصر را متمایز می‌کند، تجربه‌ای جدید از حکومت اسلام‌گرایان است که می‌توان از آن به «تجربه اخوانی» تعبیر کرد. تجربه حکومتی اخوانی‌ها طی سال‌های اخیر قابل توجه است. به قدرت رسیدن «عمر البشیر» در سودان، حماسی‌ها در نوار غزه و دوران کوتاه مدت زمامداری «نجم الدین اربکان» در ترکیه به‌خوبی یادآور رویکرد اخوانی در اداره و حاکمیت سیاسی کشورهاست. اخوانی‌ها نشان دادند در معادلات سیاسی بین‌المللی؛ رویکردی کاملاً اسلامی دارند، رویکردی مبتنی بر همگرایی کشورهای اسلامی و در راستای محور مقاومت در منطقه. عملکرد اربکان در ایجاد نهادهای بین‌المللی و منطقه‌ای شاهد آشکاری بر این است.

آنچه پیروزی مرسی را به عنوان یک عضو بارز جماعت اخوان‌المسلمین متمایز می‌کند، موقعیت زمانی و مکانی این رویداد مهم است. این رویداد از لحاظ زمانی در برهه‌ای حساس و سرنوشت‌ساز از تاریخ خاورمیانه شکل گرفته است. برهه‌ای که در آن، شاهد تغییرات بنیادین در حاکمیت سیاسی و طبقه حاکم در کشورهای منطقه هستیم. موج بیداری اسلامی که از تونس آغاز شد و بسیاری از کشورهای منطقه را دربر گرفت، اکنون به فصل ثمردهی رسیده، و پیروزی اسلام‌گرایان در مصر، نقطه عطفی در این میان به‌شمار می‌آید. این مهم به‌ویژه از آن‌رو قابل اهمیت است که مصر همواره از تأثیر فرهنگی و سیاسی زیادی بر کشورهای عربی برخوردار بوده است. بی‌شک تحولات مصر بر فضای سیاسی منطقه بسیار تأثیرگذار خواهد بود. ثأثیرپذیری انتخابات آینده لیبی از تحولات مصر، یکی از نمونه‌هایی است که طی روزهای اخیر در محافل سیاسی و رسانه‌ای جهان مورد توجه قرار گرفته است.

تأثیرات پیروزی محمد مرسی در مصر را می‌توان در دو بعد داخلی و خارجی مورد بررسی قرار داد:

پیامدهای داخلی؛

1- انتخاب مرسی از یک نگاه، تحولی عمده در تاریخ سیاسی مصر به‌شمار می‌رود. برای نخستین‌بار یک فرد غیرنظامی توانست به‌عنوان رئیس‌جمهور این کشور به کرسی ریاست بنشیند. شاید پس از سال‌ها حکومت نظامیان در مصر از زمان سرنگونی «ملک فاروق» از سوی کودتای افسران جوان، موضوع ریاست یک غیرنظامی برای مردم این کشور به آرزویی دست‌نیافتی تبدیل شده بود. مسلّم آن است که نظامیان به‌عنوان ابزار فشار قدرت‌های غربی، چالش عمده پیش روی مرسی در آینده خواهند بود؛ بنابراین، افزایش تنش‌های دوجانبه میان نظامیان و رئیس‌جمهور در آینده بسیار محتمل است، به‌ویژه آنکه مرسی در اولین موضع‌گیری پس از انتخابات اعلام کرد قصد دارد در برابر پارلمان منحل شده منتخب مردم، سوگند یاد کند.

2- افزایش افکار اسلام‌خواهانه در میان افکار عمومی و محافل سیاسی- اجتماعی جامعه مصر که بالطبع می‌تواند ساختارهای حقوقی را تحت تأثیر خود قرار دهد، از دیگر پیامدهای این انتخابات به‌شمار می‌رود. استقبال افکار عمومی از اسلام‌گرایان و حضور گسترده آنان در پارلمان، می‌تواند به اسلامی شدن ساختارهای اداری و حقوقی مصر بینجامد؛ به‌ویژه آنکه مرسی نیز پیش از این بر این نکته اصرار ورزیده بود.

3- افزایش تلاش‌ها برای ایجاد تفرقه و اختلافات طایفه‌ای در مصر نیز بسیار محتمل است. از همان زمانی که مجلس به دست اسلام‌گرایان افتاد، دست‌های پشت پرده، ناآرامی‌ها و درگیری میان قبطی‌ها و مسلمانان را دامن زد. به‌نظر می‌رسد با پیروزی اسلام‌گرایان، ایجاد فضای اختلاف‌افکنی میان مسلمانان و قبطیان مسیحی و همچنین دامن زدن به اختلافات شیعه و سنی، در اولویت برنامه‌های رقبای قاهره به‌ویژه سعودی‌ها و صهیونیست‌ها قرار خواهد گرفت.

پیامدهای خارجی؛

1- آنچه بلافاصله پس از اعلام نتیجه انتخابات مشهود بود، اشاره محافل رسانه‌ای غربی و صهیونیستی بر غلبه اسلام‌گرایی و جایگزینی اندیشه اسلامی به جای دیگر ایدئولوژی‌هایی است که طی دهه‌های اخیر بر فضای سیاسی جهان عرب حاکم بوده است؛ به‌ویژه آنکه اندیشه عربی ناصری نیز امتحان خود را طی سالیان اخیر پس داده است. نکته قابل اشاره آن است که موقعیت خاص مصر در جهان عرب بر گسترش هرچه بیشتر اسلام‌گرایی در منطقه دامن خواهد زد.

2-دومین تأثیر انتخابات مصر، بر تحولات فلسطین خواهد بود. به اذعان بسیاری از رسانه‌های غربی، اکنون صهیونیست‌ها بیش از دیگران نگران تحولات مصر هستند. به‌نظر می‌رسد با پیروزی مرسی طی روزها و هفته‌های اخیر، شاهد طرح درخواست‌های مکرر برای تجدیدنظر در قرارداد صلح کمپ‌دیوید و دیگر توافق‌نامه امنیتی - سیاسی این کشور با رژیم صهیونیستی در میان افکار عمومی مصر خواهیم بود. این رَویه به‌خوبی یادآور جمله معروف یکی از بنیان‌گذاران جریان صهیونیست است که «روزی اسرائیل در میان دریای عربی غرق خواهد شد.»

از سوی دیگر، مذاکرات آشتی ملی فلسطینی نیز تحت تأثیر تحولات مصر قرار خواهد گرفت. افزایش وزن مذاکرات به سوی جریان حماس و به زیان تشکیلات خودگردان، بسیار قابل پیش‌بینی است به‌ویژه آنکه مصری‌ها میزبان دوباره این مذاکرات خواهند بود. بنابر این طبیعی است که طرف‌های غربی و صهیونیستی بیش از گذشته حمایت خود را از طرف سازشکار فلسطینی افزایش دهند.

3- مهم‌ترین پیامد این انتخابات را باید در ابعاد منطقه‌ای و بین‌المللی آن جست‌وجو کرد. مرسی پیش از این بارها اعلام کرده اساساً با آمریکایی‌ها مشکل دارد. بر خلاف رویکرد سلفیان، اخوانی‌ها با نگاه سازشکارانه و غربی عربستان سعودی نیز میانه خوبی ندارند. این واقعیت به‌خوبی از نگرانی رسانه‌های سعودی از پیروزی مرسی مشهود است. هرچند اخوانی‌ها تاکنون نگاه مثبتی به جریان حاکم در سوریه نداشته و همواره از بشار اسد انتقاد کرده‌اند؛ اما اخوانی‌های مصر نشان دادند که بر خلاف سلفیان سوری از نگاه افراطی بر ضد جریان مقاومت در منطقه رویگردان هستند. به‌نظر می‌رسد در نزاع قدرت‌های چهارگانه خاورمیانه شاهد کاهش توازن قدرت به ضرر جریان سعودی و غربی خواهیم بود. این نگاه از آنجا قوت می‌گیرد که صهیونیست‌ها بلافاصله پس از اعلام پیروزی مرسی، از نزدیکی راهبردی قاهره - تهران و تقویت جریان مقاومت در منطقه به‌شدت ابراز نگرانی کرده‌اند. یدیعوت آحارونوت - پرتیراژترین روزنامه رژیم صهیونیستی - در اشاره‌ای به موضوع، تأکید کرده بود که مصر با ادامه این اوضاع، به ایرانی دیگر تبدیل خواهد شد.

پیامدهای پیروزی مرسی در مصر/ رضا مقدم /بصيرت/91/04/07 .

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <br>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
2 + 15 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .