ولايت فقيه؛ ولایت بر شریعت یا مجری شریعت؟

ولايت فقيه؛ ولایت بر شریعت یا مجری شریعت؟

برخی به گونه‌ای سخن می‌گویند كه گویا شرع مقدس نیز تحت ولایت فقیه است و او همان‌ گونه كه بر مردم و اموال آنان ولایت دارد، بر احكام شرعی نیز ولایت دارد و می‌تواند آن را تغییر دهد یا هر وقت كه خواست، آن را تعطیل نماید. این سخن مبالغه‌ای بیش نیست و ولیّ فقیه مجری شریعت است و ولایت او در چهارچوب احكام شرع مقدس است. او یا هیچ‌كس دیگر، حتی رسول گرامی اسلام صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله نمی‌تواند حكمی از احكام اسلام را تغییر دهد.۴ اصولاً حكومت در اسلام مطلوبیت ذاتی ندارد و وسیله‌ای برای اجرای احكام اسلام است.۵ به همین دلیل، حضرت علی عليه‌السلام حكومت و فرماندهى بر مسلمانان را از كفش وصله‌دار خود بی‌ارزش‌تر می‌داند، مگر آن‌كه از طریق آن بتواند حقی را برقرار و باطلی را بردارد.۶

در همین بحث باید به مسأله تزاحم احكام شرعی در مقام اجرا اشاره كنم. هر گاه اجرای هم‌زمان دو يا چند دستور دينى امكان پذير نباشد و اجراى هر كدام، سبب ترك حكم ديگر گردد، چاره‌ای جز ترجیح و تقدیم حكم اهمّ بر حكم مهم نیست. قاعده «تقديم اهمّ بر مهم» یك قاعده عقلى مورد تأیید شرع مقدس است.۷ رفع تزاحم از احكام اسلامى بر عهده ولیّ فقیه است. او وقتى كه دستورهاى اسلام را در سطح جامعه پياده مى‌كند، به طور طبيعى ممكن است با مواردى مواجه ‌شود كه لازم باشد بعضى از قوانين، موقتاً اجرا نشوند و به جای آن، قوانين مهم‌تری اجرا گردد. اين مسأله مقتضای اصل تزاحم است و به تغيير یا تعطیل احكام اسلامى ارتباطی ندارد.۸

پي نوشت:
۴. در آیات ۴۷ تا ۴۴ سوره مباركه الحاقّة آمده است: «وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الْأَقاويلِ * لَأَخَذْنا مِنْهُ بِالْيَمينِ * ثُمَّ لَقَطَعْنا مِنْهُ الْوَتينَ * فَما مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ عَنْهُ حاجِزينَ» و نیز در آیه ۱۵ سوره مباركه انعام آمده است: «قُلْ إِنِّی أَخافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّی عَذابَ يَوْمٍ عَظيمٍ.
۵. امام خمینی، ولایت فقیه، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ هشتم، تهران، ۱۳۷۸، ص۴۴.
۶. «فَقَالَ علیه‌السلام وَ اللَّهِ لَهِيَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ إِمْرَتِكُمْ إِلَّا أَنْ أُقِيمَ حَقّاً أَوْ أَدْفَعَ بَاطِلاً»؛ نهج‌البلاغة، خطبه ۳۳.
۷. عبدالله جوادی آملی، ولایت فقیه (مركز نشر اسراء، چاپ اول، قم، ۱۳۷۸)، ص۲۴۵.
۸. همان.

نویسنده: فرج‌الله هدایت‌نیا
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌ی اسلامی/پایگاه اطلاع رسانی رهبر انقلاب (khamenei.ir)

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <br>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
3 + 0 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .