موقعیت و اقتدار ایران پس از سه دهه از انقلاب

انقلاب اسلامي ايران با هدف متحول‌سازي محيط بين‌الملل از رهگذر فراهم ساختن شرايط ذهني براي تغيير قواعد و هنجارهاي بين‌المللي توانست با تفكرات رهايي‌بخش خود نظام سلطه را زير سؤال برد و پيام سياسي انديشه استكبارستيزي، استقلال‌طلبي و راهبرد نه شرقي نه غربي را براي جهانيان آشكار سازد. انقلاب اسلامي ايران نه تنها به چالش فكري و سياسي با غرب مبادرت ورزيد كه ...

انقلاب اسلامی وارد سی و سومین سال خود شده است. این انقلاب که براساس آرمان های بسیار بلند انسانی و اسلامی آغاز و با انگیزه الهی و وحدت کلمه به پیروزی رسید، تاکنون با چالش ها و تهدیدات متنوع و پیچیده ای روبرو شده است. در واقع انقلاب اسلامی با شعار نفی استبداد و استعمار، تحقق حاکمیت الهی و ایجاد جامعه ای، همانند سایر انقلاب های الهی برای دشمنان داخلی و خارجی غیر قابل قبول و تحمل بود.. خصومت آنها از همین بابت شکل گرفت. خصومتی که از سر کینه و براساس مبانی ایدئولوژیک بود. اما علی رغم چالش ها و موانع دشمن و برخلاف انتظار مخالفان و معاندان، این انقلاب راه خود را ادامه داد. استراتژی تضعیف سازی و نابود سازی انقلاب نه تنها نتوانست کاری از پیش ببرد بلکه نفوذ و اقتدار انقلاب بیش از هر وقت ارتقاء یافت.

در حقیقت انقلاب اسلامی با رهبری امام (ره) در دهه اول و سپس با رهبری مقام معظم رهبری در دهه دوم و سوم انقلاب از طوفان های بسیار سهمگین عبور کرد و با پشت سر گذاشتن موانع، فشارها و محدویت ها هر روز بالند تر از روز قبل خود گردید. نمودار سه دهه اتقلاب گویای این مدعی است که شاخص های اقتدار و قدرت جمهوری اسلامی به عنوان ساخت و مرکب انقلاب اسلامی سیر صعودی داشته و آینده بسیار امید وار کننده ای را نوید بخش است. با این وجود، به میزان افزایش قدرت و اقتدار انقلاب، دشمنان انقلاب اگرچه قادر به بهره گیری از ابزارهای گذشته برای مانع سازی و جلوگیری از قدرت یابی ایران نیستند اما فکر براندازی یا جلوگیری و انحراف انقلاب نیز از دستور کارهای آنها خارج نشده است. افزون براین تمام نشانه ها بیانگر این نکته است که آنها نسبت به گذشته عصبانی تر بوده و بیشتر در تلاش برای تحول سازی انقلاب به هر شکل ممکن هستند. بنابراین ورود انقلاب اسلامی به سی و سومین سال خود و به عبارتی وارد شدن انقلاب به دهه چهارم با توجه به اقتدار جمهوری اسلامی و اقتضائات جهانی و بویژه شرایط و موقعیت دشمنان، الزامات خاص خودش را برای تداوم و پاسداری از انقلاب می طلبد.

مقدمه

واژه اقتدار(Autorite،) به معناي قدرت مقبول از واژه لاتيني(Actoritas) گرفته شده كه خود مشتق از واژه Auctor به معناي Auteur يا مولف است. پس در فكرت اقتدار، نوعي فكرت توليد مستتر است (سنت،۱۳۷۸) اقتدار ملی مقوله ای است که به یک ملت اجازه می دهد، با اتکاء به توان داخلی در همه ی زمینه های فرهنگی ، اجتماعی ، سياسي، علمی ، فنی ، اقتصادی ، نظامی و ... بر روی پای خود بایستد و با قدرت، جسارت و شجاعت همراه با درایت در برابر زورگویان جهانی ، از حقوق حقه ی خود دفاع کند. مشهور است که در اقتصاد، طلا پشتوانه اسکناس و پول ملی است، اما در زمینه اقتدار ملی، توانمندی های بسیاری است که این اقتدار را می‌سازد. مقام معظم رهبری در یکی از بیانات خود تاکید دارند که ایران اکنون دارای چنان اقتداری است که دشمن نیز نمی‌تواند آن را انکار کند:

«امروز اقتدار ایران اسلامي را حتي دشمنان هم نمی‌توانند انكار كنند؛ آنها هم اقرار می‌كنند. البته دشمن با نیت پیشبرد پروژه‌ي ایران‌هراسي - با این نیت، با این موضع خصمانه - قدرت شما و قدرت ملي این كشور و این نظام را فریاد میكشد. بخشي از این كار او درست و بخش دیگري، غلط و دروغ است. آن بخش كه نشان دهنده و گویاي قدرت نظام جمهوري اسلامي است، راست است؛ درست است»

یکی از نکات مهمی که در رابطه با اقتدار جمهوری اسلامی می توان مطرح کرد، این است قدرت و اقتدار ایران در ابعاد مختلف روند صعودی داشته و در هر دوره از دوره قبل از آن بالنده‌تر و قدرتمندتر است.

1. قدرت و اقتدار سخت افزارانه

به طور کلی درگذشته، اين اقتدار به تعداد كمي از نيروها متكی بود، در حالي كه امروزه اقتدار نظامي به داشتن نيروهاي كيفي، متخصص و خلا‌ق گفته مي‌شود. به گونه‌ كلي، اقتدار نظامي، یعني داشتن یك نيروي نظامي قدرتمند كه بتوا‌ند كشور را در مقابله با تهديدات داخلي و خارجي حفاظت نماید. اقتدار نظامي سه بعد دارد (تسبیحی،۱۳۷۹) الف- تصميم‌گيري منطقي و عقلاني و سریع، ب- تو‌ان استفاده از تكنولوژی، ج- توجه به ابعاد انسانی.

اگر روند اقتدار نظامی را از ابتدای انقلاب در برداری نشان دهیم مشاهده خواهد شد که اقتدار نظامی انقلاب اسلامی به طور غیر قابل تصوری افزایش یافته و اساساً قابل مقایسه با دوره های اولیه آن نیست. زمانی اهمیت این مساله بیشتر دانسته می شود که بدانیم جمهوری اسلامی با تحریم های بی سابقه در جهان نیز روبرو بوده است. در این خصوص «جف مورل»، سخنگوی پنتاگون که با شبکه تلویزیونی اختصاصی این وزارتخانه یعنی فاکس نیوز سخن می گفت، تصریح کرد: «ایران هم اکنون از نقطه نظر نظامی بسیار قوی است». وی ادامه داد: «این حقیقتی است که همه کشورهای منطقه خاورمیانه آن را دریافته اند و به آن باور دارند».

2. قدرت و اقتدار نیمه سخت

قدرت ایران در زمینه های نیمه سخت نیز قابل مقایسه با قبل نیست. یکی از مولفه های قدرت نیمه سخت اقتصاد و قدرت اقتصادی است. بر اساس آخرین آمار صندوق بین المللی پول، ایران به عنوان هجدهمین اقتصاد بزرگ جهان در سال 2010 شناخته شده است. صندوق بین المللی پول پیش بینی كرده است ایران با تولید ناخالص داخلی 867 میلیارد دلاری در سال 2011 موقعیت خود به عنوان هجدهمین قدرت اقتصادی جهان را در این سال حفظ كند.

در همین زمینه ایران چهارمین قدرت اقتصادی جهان اسلام محسوب می گردد. سازمان کنفرانس اسلامی در گزارش سال ۲۰۱۰ خود اعلام کرد ایران با رشد اقتصادی ۷.۵ درصد در سال ۲۰۱۰ چهارمین اقتصاد بزرگ را در بین کشور های اسلامی داراست. این سازمان با بررسی اقتصاد ۵۳ کشور اسلامی عضو این سازمان، ایران را یکی از ۱۰ کشور برتر از حیث تولید ناخالص داخلی قرارداد .

از سوی دیگر، شاخص توان رقابت نیز قابل ملاحظه است. پس از 20 سال از انتشار گزارش جهاني توان رقابت، بالاخره در ماه جاري ميلادي و در گزارش سال 11-2010 براي نخستين بار نام و اطلاعات ايران نيز در اين گزارش درج شد و شاخص توان رقابت ايران محاسبه و اعلام گرديد. در گزارش سال 11-2010 مجمع جهاني اقتصاد رتبه توان رقابت 139 کشور محاسبه شده که 7 کشور از جمله ايران براي نخستين بار در آن وارد شده اند. اين مجموعه جزء مهمترين گزارشهاي مجمع جهاني اقتصاد (World Economic Forum) است که از ابتداي دهه 1990 هر ساله منتشر شده و بر اساس يک شاخص ترکيبي (بيش از 80 متغير کمي و کيفي اقتصادي) رتبه کشورهاي جهان را در زمينه رقابت‌پذيري اقتصاد محاسبه مي‌کند.

موارد فوق را باید در کنار مقاومت ایران در برابر تحریم های تصاعدی آمریکا و غرب مورد ارزیابی قرار داد. در واقع صاحب نظران در زمینه قدرت معتقدند که قدرت زمانی معنا می یابد که با مقاومت در نظر گرفته شود. واحد سیاسی زمانی قدرت دارد که بتواند در برابر قدرت دیگران مقاومت داشته باشد. لذا قدرت اقتصادی ایران زمانی بهتر فهم می شود که فشارهای سنگین اقتصادی به آن هم در نظر گرفته شود. عده ای بدون تسلط به شرایط اقتصادی ایران در این فکر بودند که با وضع چند قطعنامه ما را به اصطلاح تحریم کنند اما خوب است نمایشگاه دستاوردهای بومی سازی را مورد توجه قرار دهند و به قدرت صنعتی کشور پی ببرند. در همین راستا، بساری از مقامات کشورها بر این باورند که تحریم ها نتوانست مقاومت ایران را بشکند و بلحاظ اقتصادی آن را ناکارآمد نماید.

به عنوان نمونه؛ به اعتقاد 'ولاديمير پوتين' نخست وزير روسيه، تحريم هاي سازمان ملل عليه ايران هيچ تاثيري بر آن ندارند و تجربه هاي گذشته ثابت كرده است. 'كالين پاول' وزير سابق خارجه آمريكا گفت: قدر مسلم آن است كه اعمال تحريم هاي تكراري و طولاني نمي تواند ملت باهوش ايران را از اهداف خويش منصرف سازد. ايرانيان افراد باهوشي هستند كه هزاران سال است؛ در عرصه هاي مختلف در حال داد و ستد و تعامل با جهان هستند و موانع متعددي را پشت سر گذاشته اند. در آخرین مورد، تصویب طرح کنگره آمریکا در تحریم شرکت های تأمین کننده بنزین و فرآورده های نفتی ایران است که بنا بر شواهد و قرائن موجود مانند سایر سیاست های تحریمی واشنگتن بر ضد ایران در همان مراحل ابتدایی با شکست مواجه شده است. گری سیک عضو اسبق شورای امنیت ملی آمریکا نسبت به کارآمد بودن تحریم صادرات بنزین به ایران، ابراز تردید کرد. به گزارش هفته نامه تایم، سیک گفت: اگر غرب تحریم صادرات بنزین به ایران را عملی کند چنین تحریمی تأثیر نامطلوبی بر حکومت ایران نخواهد گذاشت.

یکی دیگر از مولفه های قدرت نیمه سخت، قدرت اطلاعاتی و اشراف اطلاعاتی است. این موضوع نیز بیانگر این نکته است که دشمن از این ناحیه تلاش هایی را برای براندازی و ضربه زدن به ایران دنبال کرده اما قدرت اطلاعاتی ایران موفق شد تا بسیاری از این اقدامات را با ناکامی روبرو سازد. به طور کلی همواره قدرت سیستم های اطلاعاتی کشورها برای دولتمردان آن کشور و حتی سایر کشورها بسیار مهم بوده است. وزارت اطلاعات ایران نیز از این قاعده مستثنی نبوده و نمی باشد. معمولا اکثر عملیات های اطلاعاتی در تمام کشور ها از دید رسانه ها مخفی می ماند اما راه یافتن تنها چند مورد از این عملیات ها به رسانه های جمعی سبب شده است در بین اکثر مردم دنیا قدرت اطلاعاتی کشور های امریکا، انگلستان، روسیه و رژیم صهیونیستی زبانزد باشد. اما همیشه در کنار نام این قدرت های اطلاعاتی از وزارت اطلاعات ایران نیز با احترام نام برده می شود تا جایی که کارشناسان خارجی در چندین مورد (به خصوص در عملیات های ضد اطلاعاتی) قدرت اطلاعاتی ایران را جزو برترین قدرت های اطلاعاتی دنیا عنوان می کنند. جالب آن است که این سازمان ها همیشه با یکدیگر رقابت دارند و توفیق یکی از آن ها در عملیاتی موجب ایجاد فشار رسانه ای بر روی سازمان های دیگر برای عدم موفقیت در عملیات های مشابه است. در چند سال گذشته دو عملیات دستگیری سرکرده گروهک تروریستی «جندالله» و آزادی و بازگرداندن «حشمت الله عطارزاده» دیپلمات ربوده شده ایران در پاکستان، دو ماه پس از دستگیری اعجاب‌انگیز عبدالمالک ریگی از جمله عملیات هایی بود که سبب شد همگان مجبور شوند جایگاه ویژه ای را برای سرویس اطلاعاتی ایران باز کنند.

قدرت سایبر یکی دیگر از مولفه های قدرت نیمه سخت است که قدرت ایران در این زمینه در آغاز راه است اما روند قدرت یابی آن به اعتراف دشمن بیانگر نکات مهمی است. طرح تشكيل ارتش سايبري ايران از سال 84 در سپاه پاسداران مطرح شده بود، اما با افزايش تبليغات عليه دولت نهم در اجراي آن تسريع به عمل آمد. مدتي بعد گروهي بسيار وسيع تشكيل شد كه تعداد اعضاي آن از چند نام بسيار فراتر مي‌رود. واحد جذب نيروي انساني ارتش سايبري به اين ترتيب عمل مي‌كند كه تيم‌هاي ويژه‌اي پس از شناسايي هكرهاي حرفه‌اي، با آن‌ها تماس گرفته و تهديد مي‌كنند در صورتي كه همكاري نكنند، روانه زندان خواهند شد.سطح ارتباط و اطلاعات افراد تا حدي كنترل شده است كه حتي بيشتر اعضاي گروه هنوز از همكاري خود با ارتش سايبري اطلاعي ندارند. با توجه به استفاده از نخبه‌ها، سطح علمي ارتش سايبري با توجه به سابقه فعاليت بالاي نفوذگران در ايران بسيار بالاست و قدرت اين ارتش با توجه به هدف آن، قابل مقايسه با گروه‌هاي مشابهي است كه در سازمان‌هاي اطلاعاتي آمريكا و اسرائيل فعاليت مي‌كنند. گفتني است "مركز مبارزه با جرائم سازمان يافته سايبري " (پدافند سايبري سپاه) از همين افراد تشكيل شده است. مشاور ارشد وزير امور خارجه آمريكا اعتراف كرد كه قدرت سايبري ايران تمامي تلاش هاي غرب براي ايجاد اغتشاش و ناامني در سالروز انتخابات رياست جمهوري اين كشور را ناكام گذاشت. مؤسسه دیفنس تك(Defense Tech) از مؤسسات نظامی و امنیتی ایالات متحده آمریكا با استناد به آمار دریافتی از سازمان اطلاعات آمریكا(CIA)، ایران را جزء 5 كشور دارای قوی ترین نیروی سایبری معرفی كرده و تعداد نیروهای سایبری سپاه را بیش از دو هزار و 400 نفر تخمین زده و اعلام كرد: این تیم زیرمجموعه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است.

3. قدرت و اقتدار نرم

اقتدار و قدرت نرم ایران در سی و سومین سال انقلاب فوق العاده افزایش یافته است. هفته نامه آمريكايي تايم نوشت: اما قدرت ايران در جنگ افزارهاي نظامي نيست، چرا كه بودجه نظامي ايران يك چهارم بودجه نظامي عربستان مي باشد. ليكن قدرت نرم ايران مي تواند ارتشهاي منطقه را از پا درآورد؛ همان گونه كه آمريكا اين قدرت ايران را در عراق تجربه كرده است. فلینت و هیلاری من لووِرت ن معتقدند:« در حال حاضر می بینیم که قدرت نرم ایران به شدت رو به افزایش گذارده است». آنان نوشته اند، برخلاف نظر برخی از تحلیلگران که می گویند قدرت نرم ایران در سال های اخیر، پس از انتخاب باراک اوباما به ریاست جمهوری امریکا و همچنین تحریم های اخیر علیه ایران، و اختلافاتی که در پی انتخابات ژوئن 2009 در ایران بوجود آمد، کمتر شده است، ما بر این عقیده ایم که قدرت نرم ایران کماکان بالا است، بلکه به عقیده ما کماکان رو به رشد است.

1/3- منابع قدرت نرم ایران

1/1/3- دين اسلام و مذهب تشيع به ويژه در ابعاد

یک- فرهنگ عاشورايي و روحيه شهادت طلبي

دو- فرهنگ انتظار و اميد به آينده

سه- ولايت مطلقه فقيه و نظام ولايي

2/1/3- قدرت معنوي و اخلاقي

3/1/3- توان و سابقه فكري ، فرهنگي و تمدني

4/1/3- قدرت علمي و فناوري در حال شكوفايي

5/1/3- استحكام داخلي و كارآمدي نظام

6/1/3- سرمايه اجتماعي

7/1/3- مردم سالاري ديني

8/1/3- قدرت بسيج كنندگي (توان ايجاد جنبش هاي اجتماعي)

9/1/3- ظرفيت مديريت نرم افزاري تهديدات و بحران‌ها

10/1/3- استقامت و پايداري بر اصول و ارزش‌هاي اسلام ناب محمدي (ص)

11/1/3- ظلم ستيزي و دفاع از حقوق مظلومين و مستضعفين در جهان.

2/3- مروری بر ابعاد قدرت نرم ایران

یک- اقتدار عقيدتي و فلسفي: مبانی ارزشي حكومت و نظام تشكيلاتی آن را در بر مي‌گيرد. به بيان ديگر یکی از عو‌امل اقتدار هر نظام داشتن، پايه‌هاي تئوريكي اعتقادی و فكر‌ي است. اقتدار عقيدتي و فلسفي، جهت حکو‌مت و اصول و ضوابط تشكيلاتی آن را مشخص مي‌كند. تقويت و ايجاد اين بعد، مستلزم توجه به دو اصل اساسي است: اصل اول قوانين و مقررات و اصل دوم رهبري نظام است. لازم به ذكر است كه اقتدار ايران اسلامي در اين بعد، ناشي از حاكميت قوانين و مقررات اسلامی و ولايت فقيه و رهبري جامعه است.

دو- اقتدار سياسي: رابطه بین شهروندان و رهبری، همگرایي داخلي و قدرت چانه‌زني بين‌المللي، در زمينه همگرایی، ايجاد الفت و رابطه دوستي بين حكومت‌گران و حكومت‌شو‌ندگان، که مي‌تواند زمينه تعامل و همفكري را در كل آحاد جامعه گسترش دهد و قدرت چانه‌زني در سطح بين‌المللي ز‌ماني موثر است كه نظام از ثبات داخلي برخوردار باشد. در اين صورت مي‌توان از طريق قدرت چانه‌زنی اراده ملي را در دنيا مطرح و ايدئولوژی نظام را به جهان صادركرد. به عنوان مثال، در سطح داخلی، جمهوري اسلامي ایران در 9 دی 88 به بالاترين ميزان محبوبيت و مقبوليت مردمي در عمر سي ساله‌ي خود رسيد.

سه- اقتدار فرهنگي: فرهنگ مجموعه‌ای از باورها، اعتقادات، ارزش‌ها و نگرش‌هاي يك ملت است که تعيين مي‌كند چه نرم‌ها و رفتارهايي قابل قبول و چه نرم‌ها و رفتارهايي غير قابل قبول است. يعني به آحاد مردم يك كشور یاري مي‌دهد كه چگونه باید رفتار كنند. (قورچيان، ۱۳۷۸)

هر فرهنگ سه عنصردارد:

الف- عنصر عمومي يا پايه: كه وجه مشترک همه فرهنگ‌ها را مشخص مي‌كند.

ب- عنصرتخصصي: كه تخصص هر فرهنگ را مشخص می‌كند.

ج- عنصر اختراعي: كه صادرات يك فرهنگ را مشخص می‌كند.

بدين ترتيب اقتدار فرهنگي، داشتن باورها، اعتقادات، ارزش‌ها و نگرش‌هاي اصيل در آحاد يك ملت و بسط و تقويت آن به نسل آينده و ديگر كشورهاي جهان است. بين فرهنگ، كارآيي، اثر بخشي و خلاقيت رابطه مستقيم و معناداري وجود دارد و اقتدار فرهنگي مربوط به يك نسل نيست، بلكه نسل‌هاي گوناگون بايد روي آن كار كنند. اقتدار فرهنگ، اساس استقلال يك ملت است.

چهار- اقتدار علمي: مبتني بر دانش و آگاهي است. به عبارتي توانايي تبديل منابع انساني به سرمايه‌هاي انساني را اقتدار علمي گويند.(قورچيان، خورشيدی، ۱۳۷۶) به بيان ديگر قدرت اكتشافات و نوآوري‌ها، دركشور را اقتدار علمي گويند. به طوركلي هر نظامي كه اطلاعات بيشتري دارد و آن را در غالب اختراعات به كار مي‌بندد و داراي افراد متخصص بيشتري باشد، اقتدار علمي بيشتري دارد.

توليدات علمي ايران هر سال نسبت به سال قبل افزايش يافته و در تعدادي از رشته ها نيز ايران جايگاه مهمي در بين کشورهاي جهان به دست آورده است. دانشمندان ايران در طي سال هاي 1990 تا 2010 در مجموع 88 هزار و 827 رکورد علمي توليد کرده اند. اگر به ميزان توليدات علمي ايران تنها در سال 1990 توجه کنيم مشاهده خواهيم کرد که در مجموع 186 مقاله از دانشمندان ايران در نمايه نامه هاي بين المللي به ثبت رسيده است. رقم مزبور بسیار ناچیز در شرایط کنونی است. در سال 2000 ميلادي يعني بعد از 10 سال آنچه از ايران و توليدات علمي آن در جهان به ثبت رسيده است رقمي است معادل يک هزار و 387 مقاله که همچنان ناچیز است. مقايسه توليدات علمي ايران در سال 2010 با 10 سال پيش از آن مشخص مي سازد که به تدريج برنامه هاي اقتصادي و علمي تحقيقاتي روند رو به رشدي را طي کرده است؛ به طوري که در سال 2010 تعداد 18 هزار و 319 رکورد علمي که در مقايسه با توليدات علمي سالهاي 1990 و 2000 که به ترتيب 186، 1387 مقاله بود بسيار چشمگير است. همچنین تولیدات علمی در سال 2010 در مقایسه با سال 2009 که 16 هزار و 978 مدرک از ایران در مؤسسه اطلاعات علمي (ISI) به ثبت رسيده است افزایشی برابر با يک هزار و 341 مدرک را نشان مي دهد.

دانشمندان ايران در عرض 15 روز اول سال 2011 ميلادي نيز 400 مقاله در مجلات معتبر بين المللي که تحليل استنادي بر روي آنها انجام مي شود چاپ کرده اند که در روزها و ماه هاي بعد شاهد رشد و شکوفايي توليدات علمي بيشتر دانشمندان و پژوهشگران ايراني خواهيم بود.

جدول توليدات علمي ايران در سال هاي 2000، 2009، 2010 و 2011

وضعيت توليد علم ايران طي 4 دوره ميزان مدارک ثبت شده رديف

وضعيت توليد علم ايران در سال 1990 186 مدرک

وضعيت توليد علم ايران در سال 2000 1 هزار و 387 مدرک 1

وضعيت توليد علم ايران درسال 2009 16 هزار و 978 مدرک 2

وضعيت توليد علم ايران در سال 2010 18 هزار و 319 مدرک 3

وضعيت توليد علم ايران در سال 2011 400 مدرک تا کنون 4

پنج- نفوذ معنوی ایران؛ به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی در ایران که باعث برهم خورد معادلات امریکا و اسرائیل در منطقه شد، دریچه امیدی برای بسیاری از مردم منطقه و دنیای اسلام به حساب می‌آمد. از این رو مسئولان ایرانی پس از انقلاب در هر کشوری که حضور پیدا می‌کردند جدای از برخوردهای صمیمانه مقامات کشورهای میزبان که نشان دهنده اهمیت بالای کشورمان برای آنها بود، با استقبال پرشور مردمی مواجه می‌شدند که انقلاب ایران را تنها نقطه اتکای خود در برابر حکام خود می‌دیدند.

شاید نقطه درخشان این دیدارها سفر مقام معظم رهبری در کسوت رئیس جمهور به کشور پاکستان بود. بر اساس تصاویری که هم اکنون نیز در آرشیو صدا و سیما موجود است، در این سفر حضور بدون برنامه ریزی تعداد زیادی از مردم پاکستان در مسیر تردد حضرت آیت الله خامنه‌ای در شهر لاهور، باعث تعجب مقامات پاکستانی می‌شود. این حضور به گونه‌ای بوده است که معظم‌له مسیر 15 دقیقه‌ای را نزدیک به 4 ساعت می‌پیمایند و حتی برخی روایت کرده‌اند که این استقبال در حجم همان استقبالی بوده‌ است که مردم در روز 12 بهمن از امام(ره) کردند. نکته جالب د ر این میان هراسان شدن مسئولان پاکستانی بوده چراکه چنین اتفاقی را تاکنون در کشور خود ندیده بودند. حتی این موضوع تا آنجا ادامه پیاده کرده بود که مردم پاکستان در حضور رئیس جمهور این کشور شعار درود بر خامنه ای ، مرگ بر ضیاالحق سر دادند. سفرهای دیگر مقامات کشورمان نیز چنین رنگ و بویی داشته که این موضوع بیان کننده حقیقت صدور انقلاب اسلامی به خارج از مرزهای ایران است.

سفر محمود احمدی نژاد به لبنان در کنار تمامی دستاوردهایی که برای دو کشور به همراه داشت، دستاورد بزرگ دیگری را نیز با خود به همراه آورد و آن خنثی شدن طراحی‌های آمریکا برای ایجاد خاورمیانه آمریکایی با نظر لابی صهیونیستی بود. احمدی نژاد در این سفر با خطاب قرار دادن تمامی گروه‌های لبنانی و دعوت مکرر آنها به وحدت تلاش‌های دولتهای بیگانه برای روی کار آوردن حکومتهای سکولار در منطقه را با شکست روبرو کرد. این سخنان احمدی‌نژاد به حدی در میان احزاب و گروه‌های لبنانی تاثیر گذار بود که حتی سمیر جعجع، رئیس حزب سوسیالیست ترقی‌خواه دروزی که بارها تحت تاثیر غرب مواضعی ضد حزب‌الله اتخاذ کرده بود، خواستار اتخاذ مواضع مشابه احمدی‌نژاد توسط تمامی گروه‌های لبنانی شده بود. از این رو می‌توان به خوبی دریافت که تنها حزب الله لبنان حامی گفتمان ایران نیست و همه گروه‌ها و احزاب و ادیان، ایران را به چشم یک کشور دوست و برادر نگاه می‌کنند.

3/3- به چالش كشيدن هژموني غرب

اگر وجود نرم‌افزاري قدرت بين‌المللي انقلاب اسلامي و مایه های فرهنگ‌ساز و تمدنی آن مورد مداقه قرار گيرد، هژمونی غرب در چند حوزه از جمله هژموني فرهنگي غرب، گشايش جنبه ثالث در نظام بين‌الملل و پرچمداري انقلاب فرهنگي جهاني به چالش كشيده می شود:

1/3/3. به چالش كشيدن هژموني فرهنگي غرب؛ انقلاب اسلامي ايران با هدف متحول‌سازي محيط بين‌الملل از رهگذر تحول و دگرگوني در افكار و اذهان و فراهم ساختن شرايط ذهني براي تغيير قواعد و هنجارهاي بين‌المللي توانست با تفكرات رهايي‌بخش خود نظام سلطه را زير سؤال برد و پيام سياسي انديشه استكبارستيزي، استقلال‌طلبي و راهبرد نه شرقي نه غربي را براي جهانيان آشكار سازد. انقلاب اسلامي ايران نه تنها به چالش فكري و سياسي با غرب مبادرت ورزيد كه توانست با اتكاء به قدرت نرم‌افزاري خود و باز تعريف نسبت نوين از معنويت و سياست، الگوي روش زندگي و مدل جديد اجتماعي جايگزين را نمايان سازد.

انقلاب اسلامي با اعطاي خودباوري به ملت ها، مبني بر توان آنان براي مقابله با سلطه‌گري قدرت هاي يكه‌تاز و شكستن قدرت دروغين آنها و دعوت ملت ها به خوداتكايي و پايداري در برابر سلطه‌جويي غرب، جريان ثالثي را در نظام بين‌المللي رقم زد و ضمن مقابله با نفوذ سياسي و فرهنگي آنان توانست مسلمانان را به عزت و افتخار خود آگاه سازد و با تكيه بر فرهنگ مستقل اسلامي، غرب را وادار به عقب‌نشيني در برابر قدرت اسلام نمايد. انقلاب اسلامي با پيشتازي در عرصه انديشه‌ورزي و سياست‌پردازي و آگاهي‌بخشي و اطلاع‌رساني و ترويج گفتمان‌ها و آموزه‌هاي اسلام، توانست اهميت جغرافياي فرهنگي جهان اسلام را آشكار سازد و اسلام را به عنوان يك شيوه زندگي و تمدن معنوي در عصر حاكميت تمدن‌هاي مادي شرق و غرب معرفي نمايد.

انقلاب اسلامي به عنوان يك انقلاب فكري و فرهنگي، تفكر و انديشة سومي را در جهان مطرح كرد تا از اين رهگذر اعضاي ايدئولوژي‌هاي مادي ليبراليسم و سوسياليسم را به چالش كشد. انقلاب اسلامي با داعيه نظم جهاني اسلامي و با دامنه و برد جهاني توانست خود را به عنوان يك نيروي سوم در معادلات جهاني عرضه كند و جمهوري اسلامي ايران را به عنوان تنها تجربه واقعي مردم‌سالاري ديني معرفي نمايد.

به منظور مقابله با تأثيرات فرهنگي انقلاب اسلامي، امريكا به مقابله نرم‌افزاري با اين انقلاب پرداخته است. عمليات نرم‌افزاري از قبيل بهره‌گيري از شبكه‌هاي ماهواره‌اي براي جهت‌دهي به افكار عمومي جامعه بين‌الملل عليه ايران و سازماندهي ادراك نخبگان سياسي و گروه هاي اجتماعي امريكايي در اين چارچوب، در راستاي سوق دادن فضاي اطلاعاتي و اطلاع رساني امريكا در جهت مقابله با نخبگان سياسي ايراني سازماندهي شده است. امريكا با گسترش جدال نرم‌افزاري و مقابله‌گرايي هنجاري با ايران، سازماندهي انگاره‌سازي تهاجمي و الگوي تعارض بر آمريكا با دامن زدن به اسلام هراسي از رهگذر پيوند دادن بنيادگرايي اسلامي با تروريسم، عليه رهبران سياسي ايران به جنگ نرم مبادرت ورزيده است.

حمايت از نيروهاي شورشگر و اعمال «جنگ كم شدت» (Low intensive war) عليه ايران همگي در راستاي تخريب فضاي سياسي و نيز چهره‌هاي سياسي جمهوري اسلامي ايران سازماندهي شده است. امريكا با بهره‌گيري از موج «ديپلماسي عمومي» درصدد است به ايجاد تغيير در حس اعتماد مردم به نظام و دگرگوني در فرآيندهاي باورپذيري جامعه بپردازد. بنابراين موج جديد مبتني بر جلوه‌هايي از الگوهاي رفتاري و خلق واژه‌هاي جديد به منظور بسترسازي براي تحقق انگاره‌سازي تهاجمي عليه انقلاب اسلامي تدارك ديده شده است چرا كه اين انقلاب توانسته است با ماهيت قدرت نرم‌افزاري خود شالودة فكري و هنجاري نظام سلطه را خدشه‌دار سازد. ( دهشيري،1387)

2/3/3. گشايش جبهه ثالث در نظام بين‌الملل؛ انقلاب اسلامي ايران بر اساس اصل «نه شرقي نه غربي» توانست علاوه بر شكستن ابهت استكبار جهاني و قطع دخالت بيگانگان در امور داخلي كشورهاي مستضعف، پيام و راه ثالثي را به جهانيان عرضه كند كه بر استقرار و اجراي عدالت، اجراي قوانين و مقررات الهي، تكيه بر آزادي توأم با مسئوليت انسان در برابر خداوند، ايجاد محيط مساعد براي رشد فضائل اخلاقي، مبارزه با كلية مظاهر فساد و تباهي، تأمين حقوق همه‌جانبه مستضعفان، نفي استعمار و سلطه خارجي در عرصه‌هاي سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي، حمايت از مسلمانان و مظلومان جهان، قوت بخشيدن به قدرت اسلام و مسلمانان، گسترش فرهنگ اسلامي و اعتقادات معنوي در سراسر جهان و تحكيم وحدت امت اسلامي در جهت استقرار عدالت و نفي سلطه قدرتهاي استكباري تأكيد مي‌كرد.

انقلاب اسلامي با ايستادگي در برابر زورگوئي‌هاي قدرت‌هاي شرق و غرب و مقابله با چپاولگران جهاني، حمايت از حركت هاي ظلم‌ستيز و استقلال‌طلبانه، تكيه بر بيداري ملت ها و نجات آنان از دنياي سلطه، تشويق ملت‌ها به پيروي از معنويت و فرهنگ انسان‌ساز اسلام، نشان دادن قدرت و انرژي انقلابي اسلام به عنوان نيرو بخش‌ترين و با قدرت‌ترين عامل تحرك و پويايي و زير سؤال بردن هنجارهاي نظام بين‌الملل، توانست روابط و معادلات سياسي جهان را بر هم زند و موجبات تحقق و بروز نظم جديدي را در مناسبات بين‌المللي فراهم نمايد. افزون بر اين، تكيه بر ارزش هاي انساني و اسلامي نظير عفاف، فداكاري، اخلاق، اخلاص و فرهنگ استقلالي به عنوان شالوده‌هاي فكري و سياسي انديشه «نه شرقي، نه غربي» در انقلاب اسلامي، دستاوردي جهاني براي كليه مسلمانان و مستضعفان جهان و تمامي انسان هاي آزاديخواه و استقلال‌طلب محسوب مي‌گرديد.

بدين‌ترتيب، انقلاب اسلامي ايران توانست عملاً قدرت و قطب سومي را در جهان ايجاد كند. بروز قطب و قدرت سوم در عرصه جهاني به دليل عدم وابستگي به قطب هاي پذيرفته شده جهاني ناشي از اعتقادات ديني، ايماني و اسلامي و حمايت و پشتيباني گسترده مستضعفان جهان از آرمان‌هاي انقلاب بود كه توانست نظم تحميلي مبتني بر سرمايه‌داري و كمونيسم را بشكند. انقلاب اسلامي با گشايش اين جبهه ثالث توانست در جهت صدور پيام انقلاب در ابعاد سياسي و معنوي تلاش نمايد كه اين مهم ناشي از تقويت وحدت جهان اسلام در عرصه بين‌الملل، تحكيم هويت تمدن اسلامي با توجه به محصور نبودن در قلمروي جغرافيايي خاص، مخاطب قرار دادن مسلمانان و مستضعفان سراسر جهان و بهره‌گيري از جاذبة قدرتمند پيام استقلال‌طلبانة آن بود.

انقلاب اسلامي با توجه به ماهيت نه شرقي نه غربي خود توانست ابعاد صدور پيام جهاني انقلاب را با تكيه بر معنويت، استقلال، عدالت و آزادي گسترده‌تر سازد و الگويي ثالث را فرا راه تمامي كشورهاي جهان سومي و اسلامي قرار دهد. از اين رو، انقلاب اسلامي ايران با تكيه بر اهميت قدرت نرم‌افزاري توانست قواعد و هنجارهاي بين‌المللي را زير سؤال ببرد و نگرشي ثالث در ساختار نظام بين‌الملل را به ارمغان آورد كه بر نفي سلطه و استقلال فكري و فرهنگي ملت‌هاي مسلمان در روابط بين‌الملل استوار باشد. انقلاب اسلامي با تغيير معادلات قدرت در سطح جهاني و با اطلاع‌رساني پيرامون توان اسلام در احياي مناسبات سياسي و اجتماعي، توانست جهان اسلام را از حاشيه به متن بكشاند و با آگاهي‌بخشي به افكار عمومي جهاني در مورد نظام سلطه، به متحول‌سازي محيط بين‌المللي مبادرت ورزد و از اين رهگذر تعادل قدرت‌ در عرصه بين‌الملل را به نفع كشورهاي غيرمتعهد و جهان سومي رقم زند.( دهشيري،1387)

3/3/3. پرچمداري انقلاب فرهنگي جهاني؛انقلاب اسلامي ايران با تبيين انديشة تحول بر مبناي معنويت و اسلام و احياي دين در سطح جهان توانست ضمن به چالش كشيدن مكاتب مادي و ضد ارزش ساختن سلطه‌گري قدرتهاي جهاني به دگرگون سازي معادلات سياسي بين‌الملل مبادرت ورزد. اين رستاخيز فرهنگي كه بر همگرايي اسلامي و پي‌ريزي قطب جهاني دنياي اسلام تأكيد مي‌ورزيد توانست پرچمداري مبارزه با تهاجم فرهنگي شرق و غرب را به عهده گيرد و با ارايه تصويري جديد از دين به عنوان مجموعه‌اي از اعتقادات، آمال، اعمال و احساسات حول مفهوم حقيقت‌نمايي سامان يافته كه با ساختارهاي سياسي، اجتماعي و اقتصادي پيوند و نسبت مداوم دارد به بازسازي تمدن اسلامي همت گمارد و انقلاب اسلامي توانست ضمن اهتمام به صدور پيام انقلاب، از قدرت نرم‌افزاري انديشه به عنوان بستري براي تعامل پويا و تبادل سازنده استفاده نمايد و بدين‌ترتيب زمينه‌ساز تحقق انقلاب فرهنگي جهاني گردد.

انقلاب اسلامي با ارائه تصويري كارآمد از دين به عنوان پديده‌اي معنوي، ملموس و پويا و محتوي عبادات، معاملات و سياسيات و در تعامل با مقوله‌هاي حق، اقتدار و تكليف توانست نقش آموزه‌ها و اعتقادات ديني را به عنوان منبع معرفتي و راهنماي زندگي فردي، اجتماعي و سياسي به منصه ظهور رساند و توان دين را به عنوان پرچم معنوي مبارزه براي رفع استيلاي بيگانگان فراروي بشريت قرار دهد و با شاخصة دين‌باوري و آرمان‌خواهي، دين را به عنوان پديده‌اي سياسي و عنصري فرهنگي معرفي نمايد.

رشد گفتمان ديني در پي بازخواني تفكر ديني از سوي انقلاب اسلامي بر اساس تلفيق جمهوريت و اسلاميت موجبات بسط و گسترش كمي و كيفي هنجارهاي ديني و ارتقاي روند فكري جوامع مسلمان متناسب با تحولات ابزاري و تكنولوژي مدرن گرديد. انقلاب اسلامي با تأكيد بر لزوم ارتقاي توسعه و كارايي عناصر دروني و بومي جوامع اسلامي و ضرورت سازگاري و انطباق پوياي آنها با تحولات جهاني و متناسب با مقتضيات زمان، توانست ديدگاهي منطقي و آگاهانه نسبت به واقعيات اعتقادي و تحولات اجتماعي ارايه دهد و با تكامل بخشيدن به مبادي فكري بر اساس نگرش‌هاي عقلاني، بين نسل جديد و سنت‌هاي گذشته پيوند برقرار سازد.

از ديگر دلايل پرچمداري انقلاب اسلامي در انقلاب فرهنگي جهاني، ترويج روحيه استقلال‌طلبي در ميان مستضعفان بوده است. انقلاب اسلامي با نفي وابستگي به قدرتهاي بزرگ شرق و غرب، تكيه بر اسلامگرايي و معنويت باوري، تأكيد بر ضرورت احقاق حق ملت‌ها در تعيين سرنوشت خود، بر هم زدن هنجارهاي سلطه‌جويانه بين‌الملل و خدشه‌دار كردن معادلات سياسي و امنيتي قدرتهاي بزرگ توانست جايگاه واقعي سياست غيرمتعهد را بر اساس عزت اسلامي و افتخار جهاني بازنماياند و استقلال عمل و نظر خود را در تصميم‌گيري، سياستگذاري و اجراي سياست بين‌الملل به منصة ظهور رساند. ( دهشيري،1387)

(منبع:موقعیت و اقتدار ایران پس از سه دهه از انقلاب /دکتر سیامک باقری، بصيرت، 90/11/15 )

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <br>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
1 + 7 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .