قلاده های طلا؛ بازخوانی رویدادهای خرداد 88 از زاویه سازمان های سیاسی

فیلم قلاده های طلا در حال حاضر در سینماهای كشور در حال اكران است. این فیلم كه به اعتقاد بسیاری و به طور ویژه دست اندر كاران آن سیاسی ترین فیلم سینمای ایران لقب گرفته، توانسته بینندگان بسیاری را به سینماهای كشور بكشد. آن هم در روزگاری كه سینمای ایران به عرصه فیلم های گیشه پسند، ضد اخلاق و زرد تبدیل شده كه تنها دغدغه انها بدستن آوردن گیشه و فروش های آنچنانی است. از این رو كار ابوالقاسم طالبی بسیار قابل ستایش است. او اگر چه توانست گیشه سینما را بدست آورد، لیكن این مهم ناشی از یك خلاقیت است. خلاقیت در ساختن یك فیلم سیاسی با یك ایده بكر. بازخوانی رویدادهای دو سال پیش ایران. رویدادهایی كه از مباحث هنجاری آن كه بگذریم، یك آزمون برای زیربناهای جمهوری اسلامی كه بر مبنای مردم و ولایت فقیه استوار است، بود.

نگارش یك فیلم نامه سیاسی یك پدیده جدید نیست. به عنوان مثال فیلم هایی كه در رابطه با ترور جان اف كندی در امریكا ساخته شده است و هریك از یك زاویه به بازخوانی این رویداد پرداخته است، از جمله فیلم های سیاسی اند. در واقع فیلم سیاسی بازخوانی یك رویداد سیاسی، از یك زاویه و قرائت خاص است. به نوعی می توان اینگونه تعبیر كرد كه فیلم سیاسی در پی آن است تا برخی از بازیگران عرصه سیاسی و یا حتی فراتر از آن برخی نهادها و ساختار را به چالش بطلبد.

در ایران پیش از این نیز فیلم هایی بوده اند كه مستقیما و یا غیر مستقیم به بازخوانی و یا نقد فضای سیاسی و یا آینده آن پرداخته اند. اگر بخواهیم دو نمونه در این رابطه مثال بزنیم می توانیم به دو فیلم مسعود كیمیایی در این رابطه اشاره نماییم. یكی فیلم اعتراض كه از بازخوانی زیر پوستین مسائل سیاسی فراتر رفته بود و دیگری فریاد كه به بازخوانی نمادین سیاست در ایران سال های اخیر می پرداخت. یكی از مهمترین مشكلاتی كه در این زمینه ممكن است دامن فیلم های سیاسی را بگیرد، مسئله شعار زدگی آنان است. مسئله ای كه به واقع دامن فیلم اعتراض را آلود و آن را به فیلمی كلیشه ای تبدیل نمود.

فیلم قلاده های طلا بسیار تلاش نموده تا به ویروس شعار زدگی مبتلا نشود و به نظر می رسد تا حد زیادی نیز از این آزمون به سلامت درآمد. البته مسئله زمان ممكن است دامن هر فیلم سیاسی را بگیرد و این مسئله فیلم قلاده های طلا را نیز شامل می شود. اشاره به تكذیب پاسخ به نامه هاشمی رفسنجانی از سوی بیت رهبری، سخنان فائزه هاشمی و زهره رهنورد شاید برای كسانی كه در نسل های آینده این فیلم را ببینند، نا آشنا و حتی خالی از معنی باشد.

فیلم قلاده های طلا خوانش رویدادهای دو سال پیش ایران از زاویه ای خاص است. زاویه ای كه عنوان فیلم نیز به صورت نمادین و كنایه بیانگر آن است: قلاده های طلا. در این تعبیر قلاده به معنی عضویتی است كه سازمان ها به گردن انسان های غیر آزاده انداخته اند، تا مقاصد آنها را در جهت دستیابی به قدرت سیاسی دنبال كنند. از این رو این فیلم خوانش رویدادهای دو سال پیش ایران از زاویه و نگاهی سازمانی است. البته فیلم در سكانس های اولیه خود و از زبان بازیگران اعلام می دارد كه كسانی كه در درگیری های دو سال پیش ایران شركت می كردند دو دسته اند. یكی آنانی كه واقعا تصور می كنند كه در انتخابات تقلب شده و دیگر كسانی كه از این شلوغی ها به دنبال سرنگونی رژیم و ایجاد نا امنی در ایران بودند. این عبارات از زبان یكی از اعضای وزارت اطلاعات گفته می شود. از این پس فیلم تنها به دسته دوم این افراد می پردازد و دسته اول را تقریبا رها می كند. فیلم در تلاش است تا نشان دهد كه دسته اول به نوعی بازیچه دسته اول و افراد سازمان یافته هستند.

در اینكه نیروهای خارجی و اپوزیسیون خارج از نظام كه در غالب سازمان هایی چون مجاهدین خلق (منافقین) در تلاش بودند تا از فرصت پیش آمده برای سرنگونی نظام جمهوری اسلامی و خشن جلو دادن آن استفاده كنند، شكی نیست. اما نكته ای كه در فیلم بروز منفی و غیر جالب پیدا می كند، كاهش این تلاش ها در قالب افرادی است كه شاید تعداد آنها به طور تقریبی به عناصر دو دست كاهش پیدا می كند. این مسئله به نوعی واقعیت هایی كه این فیلم در تلاش بود تا آن را به تصویر بكشد، به صورت كارتونی جلو می دهد. آنچه این مسئله را تقویت می نمود، صحنه هایی بود كه در آن اعضای سازمان های تروریستی به ترور افراد سبز می پرداختند و به طور بسیار ساده ای به میان مردم می رفتند و جلو چشم همگان یكی را می كشتند و مردم نیز ساده لوحانه او را بلند می كردند و به عنوان شهید سبز كه ماموران او را كشته اند، تشییع می كردند. مسئله دیگر اینكه داستانی را كه فیلم نامه نویس برای قالب این فیلم برگزیده است، چنان پیچیده و گسترده است كه به سختی می توان آن را در قالب یك فیلم سینمایی جمع نمود. تلاش نویسند برای جمع نمودن فیلم باعث شده تا در بسیاری از مواقع بیینده دچار سردرگمی شود.

هر فیلم خواه سینمایی و خواه سریال تلویزیونی در بردارنده گره هایی است كه همانگونه كه زده می شود، باید باز نیز شود. در فیلم قلاده های طلا شاهد گره هایی هستیم كه زده می شود، لیكن باز نمی شود. این مسئله به طور ویژه در رابطه میان عناصر سازمان های مختلف خود را نشان می دهد.جه كسی با چه كسی ارتباط دارد؟ این ارتباط چگونه برقرار شده ؟ و ... فیلم تلاش نموده تا با احتمال خائن نشان دادن چند تن از اعضای وزارت اطلاعات بر هیجانی نمودن و جذابیت فیلم بیافزاید. در برخی مواقع این مسئله عملا سردرگمی بییندگان را به دنبال داشت.

فیلم قلاده های طلا به واقع پتانسیل گسترش یابی و تبدیل به یك سریال و مجموعه تلویزیونی را داشت. اینكه چگونه فرد مورد ظن اطلاعات (امین حیایی) به عناصر سازمان های ترورریستی دست می یافت، بیانگر سرعتی است كه فیلم نامه برای بازكردن گره های خود به دنبال آن بود. تلاشی كه بیینده را مبهوت می كند.

اما علاوه بر همه انچه گفته شد، به واقع می توان فیلم قلاده های طلا را بهترین فیلم سیاسی ایران دانست. همان گونه كه گفته شد این فیلم سازمان هایی سیاسی داخلی و سازمان های تروریستی را خطاب قرار می دهد و در این راه حتی از به چالش كشیدن وزارت اطلاعات نیز ابایی ندارد، چه رسد به مترو وریاست و قت آن. از همین رو برای بیننده امروز فیلم قلاده های طلا یك فیلم زنده است. حضور سیل تماشگران در سینما و حتی اكران های فوق العاده و خارج از ساعات عادی به خوبی بیانگر آن است كه تماشگران تشنه موضوعات بكر هستند. البته این مسئله تا حد زیادی نیز بیانگر وضعیت خاص موضوع شلوغی های خرداد 1388 است. موضوعی كه در همان زمان نیز مردم اخبار روزانه ان را از كانال هایی چون اخبار 20:30 دنبال می نمودند.

البته فیلم در كنار موضوع محوری خود، مسائل دیگری را نیز به تصویر می كشد. رویارویی طرفداران احمدی نژاد و موسوی در خیابان ها از جمله مهمترین این موارد است. به تصویر كشیدن این رویارویی های انتخاباتی در درون خانواده ها از جمله واقعیت هایی است كه این فیلم به خوبی آن را به تصویر می كشد. شكاف های درون خانواده ها كه حتی از شكاف های بین نسلی نیز فراتر رفته بود و نمی توانیم قالب دقیق و خاصی را برای آن برگزینیم. شكاف هایی كه در بسیاری مواقع حتی میان جوانان در درون یك خانواده روی می داد. مسئله جالب برای جامعه شناسی انتخابات كه در نوع خود بی نظیر و منحصر به فرد بود و البته تنش های پرهزینه ای را نیز در كنار گرمی و جذابیت های خود ایجاد می نمود.

از همه انتقادهای گفته شده كه بگذریم، در مجموع می بایست برای فیلم قلاده های طلا نمره ای مثبت را در نظر گرفت. قطعا وقتی فیلمی در میان سیل فیلم های زرد اینچنین بیننده را به سینما می كشاند، فیلمی مورد قبول و در خور توجه است. امید اینكه این فیلم بتواند فصلی جدید را در عرصه سینمای سیاسی ایران بگشاید.

(قلاده های طلا؛ بازخوانی رویدادهای خرداد 88 از زاویه سازمان های سیاسی ، سعید گودرزی ، 10/1/01391 )

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <br>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
5 + 4 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .