قرار داد الجزاير ؟

سلام. برخي مي گويند قرار داد الجزاير در سال 1981 كه در آن بر سر آزادي گرگانها توافق شد، كاملا به ضرر ايران بوده و اين قرارداد وضعيتي مثل قراردادهاي تركمانچاي و گلستان داشته است. آيا اين سخن صحيح است؟

با سلام و احترام خدمت شما، از اين‌كه اين مركز را براى بيان دغدغه‌هاى فكرى خود انتخاب نموده‌ايد قدردان بوده و اميدواريم مطالبى كه ارائه مى‌شود بتواند پاسخگوى دغدغه فكرى يك فرهيخته نسبت به وضعيت سياسى جامعه خود باشد. روز 13 آبان 1358 جمعى از دانشجويان دانشگاه‌هاى تهران كه بعداً خود را دانشجويان پيرو خط امام ناميدند سفارت آمريكا را به اشغال خود درآوردند . بسيارى از قدرت‌مندان تصورى از اين نداشتند كه روزى ابرقدرتى مانند آمريكا بهت‌زده در مقابل تعدادى دانشجو از هرگونه اقدامى درمانده گردد . در اين ميان رهبر انقلاب اسلامى پس از تأملى در موضوع ، اقدام دانشجويان را انقلابى بزرگتر از انقلاب اول و انقلاب دوم ناميدند و بر حمايت خود از اين حركت اصرار ورزيدند . انقلاب اسلامى ايران اهدافى داشت كه مى‌بايست به آنها دست يابد . يكى از اين اهداف استكبارستيزى و مبارزه با ابرقدرتى زورگو و عصيان‌گر مانند آمريكا و تلاش براى تحقير و تخريب هيبت چنين قدرت‌هايى در سطح منطقه و جهان ، بود . تسخير لانه جاسوسى اين فرصت را در اختيار جمهورى اسلامى قرار داد تا به اين هدف مهم دست‌يابد هر چند به طور طبيعى هر اقدامى هزينه‌اى هم دارد . اين جريان ، شخصيت آمريكا را در سطح منطقه و بين‌الملل تحقير نمود و به ملت‌ها و دولت‌ها جرأت داد كه بتوانند عليه آمريكا اقدام نمايند . اين دستاورد كوچك و اندكى نيست و شايد نتوان ارزش مادى براى آن در نظر گرفت يا هماوردى مادى براى آن جست . تمامى مقامات صاحب نظر آمريكايى درگير در بحران هم به اين نكته اعتراف كرده و معتقد شده اند كه گرچه توانسته‌اند از رهگذر اقدامات بعدى برخى خسارات مالى و جانى را بر ايران وارد كنند اما پرستيژ بين المللى خود را به تدريج و در پى اين واقعه در مخاطره ديدند . اما در مورد تحولات بعد از جريان تسخير ، كه مدنظر شما نيز بوده است بايد گفت ، نظر حضرت امام اين بود كه اين مسئله از طريق نمايندگان مردم در مجلس شوراى اسلامى حل و فصل گردد به اين منظور ، نمايندگان مجلس به دنبال بررسى‌هاى فراوان مواردى را به منظور تأمين خواست‌هاى جمهورى اسلامى تصويب و به دولت وقت ( شهيد رجايى ) ابلاغ كردند. شروط مذاكرات عبارت بود از : 1- باز پس دادن اموال خانواده پهلوى. 2- لغو تمام ادعاهاى آمريكا عليه ايران. 3- تضمين آمريكا به عدم مداخله سياسى و نظامى در ايران. 4- آزاد گذاشتن تمامى سرمايه‌هاى ايران. مهندس بهزاد نبوى (مشاور امور اجرايى نخست‌وزير وقت) مسئول انجام مذاكرات گرديد كه در نهايت به صدور « بيانيه‌هاى الجزاير » انجاميد . اين مذاكرات كه با نظارت اولين مجلس شوراى اسلامى و توسط دولت منتخب مردمى صورت گرفت اگر چه ممكن است با نقاط ضعفى نيز همراه باشد كه مورد توجه شما نيز قرارگرفته ، اما لازم است در مورد آن به نكاتى نيز توجه نمود : 1- شدت ضربه‌اى كه واقعه تسخير لانه جاسوسى به اعتبار آمريكا در جهان وارد كرده بود قابل مقايسه با نقاط ضعف احتمالى كه ممكن است در تيم مذاكره كننده بوده باشد نيست . چرا كه تسخير لانه جاسوسى توسط دانشجويان پيرو خط امام ، به معنى به ثمرنشستن بخش مهم انقلاب اسلامى يعنى جنبه‌هاى ضداستعمارى آن بود . ديگر اين‌كه براى اولين بار نتيجه انتخابات رياست جمهورى آمريكا در 1980 در ايران رقم خورد . روزنامه اشپيگل در اين باره نوشت: «زمانى ايالات متحده مى‌توانست تصميم بگيرد كه چه كسى در ايران بر مسند قدرت بنشيند ، اما امروز ، آيت‌اللهى در تهران مى‌تواند سرنوشت انتخابات رياست جمهورى ايالات متحده را تعيين كند. ». 2- كاستى‌هاى مذاكرات الجزائر تنها محدود به يك سرى مسائل مالى و كاربرد اصطلاحات حقوقى است كه از سوى طرف آمريكايى در تعهدنامه گنجانده شده بود ، اين در حالى است كه ما در اين تعهدنامه بندهايى را داريم كه از نظر سياسى به نفع ايران و به ضرر ابرقدرتى مانند آمريكا بوده و موجب شكست هيمنه آن در بخشى از جهان شده است. 3- مذاكره مقامات ايرانى با هيات امريكايى ، در شرايطى صورت مى‌گرفت كه وضع ادارى ايران كم و بيش آشفته بود و دو وزارتخانه مهم و كليدى امورخارجه و دارايى كه بايد مهمترين نقش را در مذاكرات ايفا مى‌كردند ، به علت كارشكنى‌هاى بنى‌صدر بر سر راه فعاليت دولت مكتبى شهيد رجايى ، فاقد وزير بودند . بانك مركزى نيز در اختيار طرفداران بنى‌صدر قرار داشت و از شهيد رجايى ، نخست‌وزير وقت ، دستور نمى‌گرفت . ايران در آن زمان به لحاظ وجود كارشناسان حقوق بين‌الملل نيز سخت در مضيقه بود . تنظيم بيانيه الجزاير در چنين شرايطى سخت و طاقت‌فرسايى صورت گرفت و دولت امريكا نهايت تلاش خود را به خرج داد تا با تاثيرگذارى بر نحوه تنظيم بندهاى اين قرارداد ، راه فرار از زير بار تعهدات را براى خود فراهم كند. مجموعه اين عوامل ، باعث شد از نظر حقوقى برخى مشكلات براى هيات ايرانى ايجاد شود اما البته بعدها و در دعاوى حقوقى صورت گرفته برخى از اين كاستى‌ها با حضور حقوق‌دانان برجسته ايرانى جبران شده است . 4- از جمله نكاتى كه در مورد بيانيه الجزاير مطرح است و لازم است به صورت دقيق مورد توجه قرارگيرد ، مفاد اين قرارداد است . براساس بيانيه الجزاير ، دولت امريكا مجبور به پذيرش شرايط ايران به شرح زير گرديد : 1- دولت امريكا متعهد گرديد كه از طريق لغو احكام انسداد ، تا حد امكان وضعيت مالى ايران را به صورت قبل از صدور حكم انسداد سرمايه‌هاى ايران از طرف رئيس‌جمهورى وقت امريكا بازگرداند . 2- دولت امريكا متعهد گرديد تمام اقدامات حقوقى در دادگاه‌هاى ايالات‌متحده كه متضمن ادعاهاى اتباع و موسسات امريكايى عليه ايران و موسسات دولتى آن باشند را خاتمه داده ، كليه احكام توقيف و احكام قضايى صادره را لغو كند و از طرح دعاوى جديد جلوگيرى نموده ، موجبات خاتمه‌دادن به دعواهاى موجود را فراهم نمايد . 3- ايالات متحده امريكا متعهد گرديد در امور داخلى ايران به هيچ وجه مداخله نكند . 4- ايالات‌متحده متعهد گرديد دارايى‌هاى ايران در قلمرو قضايى ايالات‌متحده را مسترد سازد. 5- ايالات‌متحده امريكا متعهد شد كليه تحريم‌هاى تجارى عليه ايران را لغو كند . 6- ايالات‌متحده متعهد شد ادعاهاى مطروحه در دادگاه بين‌المللى عليه ايران را پس بگيرد . 7- دولت امريكا متعهد شد از اقامه دعوا توسط ايالات‌متحده و يا اتباع آن و يا اشخاص غيرامريكايى در دادگاه‌هاى امريكا در مورد هرگونه ادعاهاى حال يا آينده عليه ايران در رابطه با مورد [ اشغال سفارت امريكا و گروگان‌ها ] جلوگيرى نمايد . 8- ايالات‌متحده امريكا متعهد شد موجبات بازگشت دارايى‌هاى خانواده شاه در امريكا را به ايران فراهم سازد . 5- عليرغم وجود چنين واقعيات مسلم و دستاوردهايى كه تمام اقشار ملت و مسئولان انقلابى و متعهد به آن اذعان داشتند ، باز هم نيروهاى ليبرال و ميانه‌رويى كه با عملكرد خود دستاوردهاى انقلاب اسلامى را به خطر انداخته بودند ، دست به جار و جنجال تبليغاتى زدند . از جمله مخالفان قرارداد الجزاير ، نهضت آزادى و جريان‌هاى وابسته به آن بود كه به طور مكرر ادعا مى‌كردند اين قرارداد نفعى براى جامعه ما به دنبال نداشته است . علاوه‌بر نهضت آزادى ، بنى‌صدر و اطرافيان او كه خود به سنگ‌اندازى در مسير مذاكره مشغول بودند ، به شدت از مفاد بيانيه انتقاد كردند و حتى بنى‌صدر درخصوص عملكرد دولت شهيد رجايى در مورد حل و فصل قضيه گروگان‌ها ، شكايتى تنظيم نمود و آن را براى رسيدگى ، به شعبه 35 دادرسى ارسال كرد . در پايان اميدواريم مطالب مذكور توانسته باشد نسبت به دغدغه فكرى شما دانشجوى گرامى پاسخ‌گو باشد . جهت اطلاع بيشتر در اين خصوص مى‌توانيد به منابع زير مراجعه نماييد: 1- تسخير ، اولين روايت مكتوب از درون سفارت تسخير شده آمريكا در تهران ، معصومه ابتكار ، تهران ، انتشارات اطلاعات ، 1379 2- گفته‌ها و ناگفته‌هايى از تصرف سفارت آمريكا ، اميررضا ستوده ، تهران ، مؤسسه نشر و تحقيقات ذكر ، 1379 3- پاسخ‌هايى به نقد بيانيه عمومى الجزائر ، بهزاد نبوى ، فصل‌نامه سياست خارجى ، سال پنجم ، شماره 3 ، پاييز 1370 4- عبور از بحران سال 1360 ، كارنامه و خاطرات على‌اكبر هاشمى رفسنجانى ، تهران ، نشر معارف انقلاب ، 1380 5- بررسى واقعه تسخير لانه جاسوسى ، انقلاب دوم ، خبرگزارى فارس .

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <br>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
9 + 3 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .