علت تغيير نام مجلس موسسان به مجلس خبرگان؟

سلام. آيا درست است كه امام خميني ابتدا دستور به تاسيس مجلس مؤسسان دادند و سپس فرمودند: «من ولي امرم، يك روز گفتم مؤسسان، امروز مي گويم خبرگان، به كسي هم ربطي ندارد»؟(بنا به نقل قول كيهان ضدانقلاب چاپ لندن، از سخنراني مهندس بازرگان در استاديوم ورزشي تبريز)؟

5_Untitled-1.jpgدانشجوي محترم ضمن تشكر از تماس مجدد شما با اين مركز،در پاسخ به سوال شما فارغ از اينكه آيا سخناني كه كيهان ضد انقلاب به نقل از مهدي بازرگان نقل كرده درست است يا نه؟لازم است اشاره نماييم كه اصطلاح «مجلس موسسان» اصطلاحي است كه در ادبيات حقوقي و سياسي به مجلسي اشاره دارد كه به منظور تاسيس و تدوين قانون اساسي جديد در يك نظام و يا تغيير برخي اصول قانون اساسي با حضور كارشناسان و صاحب نظران (كه در هر نظامي كيفيت انتخاب اين صاحب نظران مي تواند متفاوت باشد) تشكيل مي شود و از آنجايي كه اين نام از زمان تدوين نخستين قانون اساسي در دوران مشروطه در كشور رايج شد و پس از آن نيز در موارد مختلف همچون تغيير موادي از قانون اساسي به منظور انتقال قدرت از سلسله قاجار به سلسله پهلوي و موارد ديگر در كشور بر سر زبان ها افتاده بود و مردم كمابيش با اين اصطلاح آشنا بودند لذا حضرت امام خميني ره نيز از اين واژه براي توصيف مجلسي كه قرار بود پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران كار تدوين قانون اساسي جديد را بر عهده بگيرد استفاده كردند ؛ واژه اي كه به دليل مانوس بودن با ذهن اكثريت مردم و به ويژه نخبگان داخلي و خارجي به خوبي مي توانست مقصود امام خميني ره را بيان نمايد ، از اين روي حضرت امام خميني ره در نخستين مصاحبه ها ، فرمايشات و احكام خود خطاب به دولت موقت از لفظ مجلس موسسان استفاده مي كردند كه اين اصطلاح عنوان عامي بود كه مي توانست به چند شكل متجلي شود : به شكل مجلسي كه از طرف مردم تشكيل نمي شد بلكه از طرف شوراي انقلاب و تحت عنوان مجلس بررسي طرح هاي انقلاب (شورايي كه وظيفه بررسي طرح هايي كه به نوعي به اهداف انقلابي مربوط بود را بر عهده داشت) تشكيل مي شد و مي توانست قانوني كه پيش نويس آن توسط دولت موقت به تصويب رسيده است را مورد بررسي قرار داده و در نهايت به راي و نظر مردم بگذارد ، يا به شكل مجلسي كه از منتخبان مردم سراسر كشور تشكيل مي شد كه بر اين اساس اين مجلس قاعدتا بايد از چند صد تن از نمايندگان منتخب مردم تشكيل مي شد كه كار بررسي و تصويب قانون اساسي را بر عهده مي گرفتند. در اين ميان با توجه به شرايط حساس و خطير انقلاب و خلا وجود قانون در كشور پس از مدتي اختلاف ديدگاه ميان نيروهاي مختلف بر سر اينكه مجلس موسسان در كدام قالب شكل بگيرد رخ داد به طوري كه برخي ديدگاه ها به دليل سهل الوصول بودن آن و نياز كشور به تصويب سريع قانون به سمت شكل نخست اين مجلس رفتند و معتقد بودند نيازي به تشكيل مجلس مردمي وجود ندارد و همينكه مردم پس از تصويب قانون توسط شوراي طرح هاي انقلابي كليت آن را تاييد نمايند كفايت مي كند . اما در مقابل گروه ديگري كه عمدتا نيروهاي ليبرال و به ويژه اعضاي نهضت آزادي طرفدار آن بودند معتقد بودند بايد مجلس موسسان به شكل مجلسي كه متشكل از منتخبان مردم باشد تشكيل شده و كار بررسي نهايي قانون اساسي را بر عهده بگيرد كه در نهايت هر دوي اين ديدگاه ها در محضر حضرت امام خميني ره مورد بررسي قرار گرفت و در نهايت مقرر شد به منظور رفع دغدغه طرفين هم مجلسي متشكل از نمايندگان منتخب مردم شكل گيرد و هم به منظور تسريع در كارها شكل اين مجلس به صورت گسترده اي كه دولت در نظر داشت نباشد و در نهايت قانون اساسي منتخب اين مجلس به راي و نظر مردم نيز گذاشته شود كه از آن پس اين مجلس به نام مجلس خبرگان قانون اساسي ناميده شد تا هم شكل و قالب مجلس مشخص تر شود و هم وظيفه آن براي تمام مردم به ويژه اقشاري كه توسط درستي از اصطلاح مجلس موسسان نداشتند مشخص باشد (براي آشنايي و مطالعه بيشتر در اين زمينه ر.ك: رقابت سياسي و ثبات سياسي در جمهوري اسلامي، خواجه سروي ص 243 به بعد و انقلاب اسلامي ماهيت زمينه ها و پيامدها، شفيعي فر ص 205 به بعد) از طرفي وعده اي كه امام خميني ره به مردم داده بود تشكيل مجلس موسسان بود كه عنواني عام بوده و در آن شكل و قالب مجلس مشخص نشده و شامل مجلس خبرگان قانون اساسي جديد نيز مي شد و به همين دليل نمي توان امام خميني ره را متهم كرد كه ابتدا طرح مجلسي را داد و سپس خلف وعده كرده و مجلس موسسان را تبديل به مجلس خبرگان نمود . در واقع آنچه تعارض ظاهري داشت تعارض ميان برداشت نمايندگان دولت از مجلس موسسان از يك سو و دغدغه برخي نيروهاي انقلابي از سوي ديگر بود كه هر دو در تلاش بودند تا شكلي از اشكال قابل تصور مجلس موسساني كه امام خميني ره دستور تشكيل آن را داده بودند به اجرا در آورند و با توجه به اينكه امام خميني ره هرگز شكل و قالب مجلس موسسان مورد نظر خود را بيان نكرده بود تعارضي ميان ديدگاه قبلي و بعدي ايشان نمي توان يافت.
نكته ديگري كه در اين زمينه لازم است مورد توجه قرار گيرد اين است كه مرحوم بازرگان نيز ظاهرا مخالفتي با تغيير اين عنوان نداشته و در عمده مصاحبه ها و سخنراني هاي خود چه در دوران تصدي نخست وزيري و چه در مقطع پس از استعفاي دولت موقت گاه از عنوان مجلس موسسان و گاه از عنوان مجلس خبرگان براي اين مجلس ياد مي كرد و اگر واقعا از نظر او تغيير عنوان مجلس اشكالي داشت قطعا در اظهار نظرهاي خود به آن اشاره مي كرد به ويژه اينكه ايشان پس از استعفا به شكل جدي تري رويه انتقادي بر عليه اقداماتي كه در نظام صورت مي گرفت اتخاذ كرده و هر چه كه به نظر ايشان اشكال داشت صراحتا بيان مي كرد از جمله ايشان اشكالات فراواني در باره تغيير مفاد قانون اساسي تهيه شده توسط دولت در مجلس خبرگان و از جمله افزوده شدن اصل ولايت فقيه به آن داشتند كه صريحا به آن اشاره مي كنند(رك : مجموعه آثار مهدي بازرگان ، ج22، صص439-438) ولي ظاهرا چنين اشكالي در زمينه تغيير عنوان مجلس موسسان ندارند .
در پايان لازم به ذكر است ديدگاهي كه پيش از تشكيل مجلس خبرگان قانون اساسي به دنبال تشكيل مجلسي با حضور تعداد كثيري از نمايندگان ملت تحت عنوان مجلس موسسان بود (ديدگاه مورد نظر ليبرال ها و از جمله مهندس بازرگان) پس از برگزاري انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسي كه طي آن با راي و نظر مردم ، اكثريت قريب به اتفاق كرسي هاي اين مجلس در اختيار نيروهاي مذهبي قرار گرفت شروع به سنگ اندازي در مسير حركت مجلس نموده و به بهانه هاي مختلف در صدد توقف كار مجلس بر آمدند تا جايي كه حتي توطئه انحلال اين مجلس را نيز در سر پروراندند كه با واكنش شديد حضرت امام خميني ره مواجه شد و جالب تر اينكه همين گروه پيشنهاد مي دادند پس از انحلال مجلس خبرگان قانون اساسي ، بهتر است به جاي مجلس موسسان يا خبرگان منتخب ملت ، همان پيش نويس قانوني مصوب شوراي طرح هاي انقلابي به راي و نظر مردم گذاشته شود (رك : رقابت سياسي و ثبات سياسي در جمهوري اسلامي ، همان .) كه چنين ديدگاهي عين تعارض و حاكي از نگاه ابزاري آنان به راي و نظر مردم و پشت پا زدن به ادعاهاي قبلي دموكرات مآبانه خود بود به طوري كه مي توان از آن چنين برداشت كرد كه از منظر اين جريان راي و نظر مردم صرفا زماني ارزش دارد كه مردم تنها آنان و نظرشان را برگزينند و گرنه راهكارهاي دموكراتيك فاقد ارزش مي باشد .

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <br>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
2 + 0 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .