ضرورت وجود تمرکز در مدیریت فرهنگی کشور!

پیگیری سرانجام مصوبات فرهنگی و عدم اجرایی شدن اغلب آن‌ها موضوعی است که همواره در بین اهالی فرهنگ و نهادهای بی‌شمار متولی امر فرهنگ مطرح شده و متأسفانه در اکثر موارد راه به جایی نبرده و ابتر مانده است. همین امر ما را بر آن داشت تا در این رابطه گفت‌و ‌گویی با «دکتر مهدی ناظمی‌اردکانی» استاد دانشگاه امام حسین (علیه السلام) ترتیب دهیم و ضمن طرح مسئله به دنبال کشف راه‌کاری برای برون رفت از شرایط موجود باشیم.

امروز در کشور چندین متولی فرهنگ وجود دارد که از جمله‌ی آن‌ها می‌شود به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شورای عالی انقلاب فرهنگی، کمیسیون فرهنگی مجلس و ... اشاره کرد؛ ولی موقع انتقاد، هیچ کدام پاسخ‌گو نیستند. به نظر شما، وجود چند متولی فرهنگ برای کشور فرصت است یا تهدید؟

یکی از اصلی‌ترین موضوعاتی که در ساماندهی جبهه‌ی فرهنگی انقلاب اسلامی موضوعیت دارد؛ ایجاد هماهنگی، هم‌جهتی و انسجام میان دستگاه‌های مختلف فرهنگی کشور است. اینکه در حوزه‌ی فرهنگ دستگاه‌های مختلفی، چه در نهادهای دولتی و چه در نهادهای عمومی غیردولتی وجود داشته باشد، مناسب و مؤثر است. اما نکته‌ی مهم این است که سیاست‌گذاری در حوزه‌ی فعالیت‌های فرهنگی باید متمرکز باشد تا فعالیت‌های فرهنگی در سراسر کشور جهت و هدف واحدی داشته باشد. آنچه که موجب ضعف و آسیب‌پذیری نظام فرهنگی است، این عدم هماهنگی و عدم انسجام مجموعه‌ی دستگاه‌های فرهنگی است.

از دهه‌ی 70 که مقام معظم رهبری بر مقابله با تهاجم فرهنگی دشمن تأکید داشته‌اند و هشدارهای زیادی دادند، همواره موضوع هماهنگی دستگاه‌های فرهنگی یکی از موضوعات اصلی بوده است. تا کنون تلاش‌هایی صورت گرفته، ولی این تلاش‌ها به هیچ وجه کفایت نمی‌کند و امروز هم شاهد آن هستیم که دستگاه‌های مختلف فرهنگی برنامه‌هایی را برای خود تدارک می‌بینند که این برنامه‌ها از یک منظومه‌ی خاص پیروی نمی‌کند و علاوه بر پراکندگی چه بسا موجب تعارض و تداخل در انجام فعالیت‌های فرهنگی می‌شود. این عدم هماهنگی و پراکندگی یکی از بسترهای کاملاً مؤثر برای دشمنان انقلاب اسلامی است تا بتوانند در جبهه‌ی فرهنگی انقلاب نفوذ کنند.
در مقابل هماهنگی، ساماندهی و مدیریت کلان دستگاه‌های فرهنگی دو دسته مقاومت خواهند کرد: اول دشمنان فرهنگی، سیاسی و دشمنان همیشگی انقلاب اسلامی، چرا که با انجام این کار حوزه‌ی نفوذ آن‌ها برای ضربه زدن به انقلاب اسلامی محدود می‌شود و دوم هم مدیرانی و کارشناسانی که به خوبی اهداف، راهبردها و سیاست‌های دشمنان انقلاب اسلامی را در براندازی نرم نشناخته‌اند و به موجب دلبستگی‌های سازمانی و عصبیت‌های دستگاهی حاضر به هماهنگی و تبعیت از سیاست‌های فرهنگی نظام نیستند.
یکی از نتایج این نفوذ در سال 1388 و در بستر فتنه‌ی سبز و کودتای رنگین مخالفان فکری و سیاسی نظام مقدس جمهوری اسلامی اتفاق افتاد، چرا که دشمن در براندازی نرم خود جز با تکیه بر عوامل داخلی نمی‌تواند به نتیجه‌ای برسد. بنابراین برای ساماندهی دستگاه‌های فرهنگی باید هر چه زودتر، دلسوزانه‌تر و کارشناسانه‌تر اقدام کرد. اگر خدای ناکرده در مقابل این اقدامی که خواسته‌ی مقام معظم رهبری نیز هست؛ تعلل و تأخیری ایجاد شود، باید انتظار این را داشت که در آینده نیز دشمن در تهاجم فرهنگی خود با بهره‌گیری از حوزه‌های نفوذش در نظام فرهنگی به توفیقاتی دست پیدا کند.

بنابراین در مقابل هماهنگی، ساماندهی و مدیریت کلان دستگاه‌های فرهنگی دو دسته مقاومت خواهند کرد: اول دشمنان فرهنگی، سیاسی و دشمنان همیشگی انقلاب اسلامی، چرا که با انجام این کار حوزه‌ی نفوذ آن‌ها برای ضربه زدن به انقلاب اسلامی محدود می‌شود و دوم هم مدیرانی و کارشناسانی که به خوبی اهداف، راهبردها و سیاست‌های دشمنان انقلاب اسلامی را در براندازی نرم نشناخته‌اند و به موجب دلبستگی‌های سازمانی و عصبیت‌های دستگاهی حاضر به هماهنگی و تبعیت از سیاست‌های فرهنگی نظام نیستند.

به نظر جناب‌عالی، بهترین مرجع هماهنگ‌کننده‌ی دستگاه‌های فرهنگی در حال حاضر کدام است و آیا توانسته نقش محور را به خوبی ایفا کند؟

پاسخ این سؤال در فرمایشات مقام معظم رهبری و ولی‌فقیه زمان که فرماندهی جبهه‌ی فرهنگی انقلاب اسلامی را در مقابل جبهه‌ی گسترده و پرتلاش معارضان انقلاب اسلامی، بر عهده دارند، می‌توان یافت. در صورتی ولی‌فقیه که یک اسلام‌شناس مصلح و انقلابی است می‌تواند جبهه‌ی فرهنگی انقلاب را در مقابل جبهه‌ی فرهنگی دشمنان انقلاب اسلامی که امروز راهبرد اصلی خود را براندازی نظام مقدس جمهوری اسلامی بر اساس راهبرد نرم و تهاجم فکری، عقیدتی، اخلاقی قرار داده‌اند موفق گرداند که دارای یک قرارگاه اصلی باشد.

همان‌گونه که در دوران دفاع مقدس تا زمانی که قرارگاه واحدی برای مقابله‌ی نظامی با دشمن فراهم نشد ما به فتح‌المبین‌ها، چه در مقاومت و یا هجوم دشمن دست نیافتیم. این قرارگاه اصلی در جبهه‌ی فرهنگی انقلاب اسلامی، شورای عالی انقلاب فرهنگی است که بارها مقام معظم رهبری بر این نکته تأکید داشته‌اند. در سال 1386 که دو سال به فتنه‌ی سبز مانده بود، مقام معظم رهبری در پیوستی حکم انتصاب اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی را مقرر فرمودند که این شورا به عنوان قرارگاه اصلی فرهنگی نسبت به ساماندهی، هماهنگی و مدیریت کلان دستگاه‌های فرهنگی در اسرع وقت و ساماندهی جبهه‌ی فرهنگی انقلاب اسلامی در مقابل جبهه‌ی فرهنگی معارض اقدام نماید.

اگر موفق می‌شدیم این خواسته‌ی رهبری را عملی کنیم، به طور قطع جنبش سبز و عوامل برانداز نرم داخلی و خارجی موفق نمی‌شدند از حماسه‌ای که مردم ما در خرداد 88 با مشارکت گسترده‌ی خود در انتخابات ریاست‌جمهوری آفریدند و مردم‌سالاری دینی را در دنیا به رخ دشمنان انقلاب اسلامی و سایر ملل مستضعف و مسلمان کشیدند، بتوانند چنین فتنه‌ای را سامان دهند. بنابراین ما هنوز تلاش‌های زیادی باید انجام دهیم که جبهه‌ی فرهنگی انقلاب، سامان گیرد و شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان قرارگاه اصلی فرهنگی کشور رسالت و مأموریت خود را به خوبی انجام دهد. در آن صورت است که با پشتوانه‌ی غنی فرهنگ اسلامی – ایرانی شیعی قطعاً نه تنها دشمنان ما راه به جایی نخواهند برد، بلکه در مقابل ملت شهیدپرور ما، راه عزیمت را در پیش خواهند گرفت.

هر رده‌ی راهبردی در یک سازمان و یا یک جامعه باید دارای 4 نظام کارآمد و منسجم باشد. این 4 نظام عبارت‌اند از: «نظام تصمیم‌سازی، نظام تصمیم‌گیری، نظام اجرایی کردن مصوبه‌ها و نظام نظارت و ارزیابی.» بنابراین شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان جایگاه مدیریت راهبردی فرهنگی کشور باید دارای نظام تصمیم‌گیری یا یک عقبه‌ی علمی و فکری منسجم و کارآمد در حوزه و دانشگاه باشد.
در شرایط فعلی کدام بخش شورای عالی انقلاب فرهنگی دچار نقص و کمبود است؟ در واقع چرا مصوبه‌های این شورا ضمانت اجرایی ندارد و معمولاً پیگیری نمی‌شود؟

هر رده‌ی راهبردی در یک سازمان و یا یک جامعه باید دارای 4 نظام کارآمد و منسجم باشد. این 4 نظام عبارت‌اند از: «نظام تصمیم‌سازی، نظام تصمیم‌گیری، نظام اجرایی کردن مصوبه‌ها و نظام نظارت و ارزیابی.» بنابراین شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان جایگاه مدیریت راهبردی فرهنگی کشور باید دارای نظام تصمیم‌گیری یا یک عقبه‌ی علمی و فکری منسجم و کارآمد در حوزه و دانشگاه باشد. به این معنا که همه‌ی صاحب‌نظران و خبرگان متعهد و انقلابی و آنان که به مبانی فکری و اندیشه‌ای حضرت امام(ره) و مقام معظم رهبری معتقد و مؤمن هستند، بهره بگیرد.

بعد از آن است که اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی با بهره‌گیری از نظرات آن صاحب‌نظران می‌توانند تصمیم‌گیری کامل و جامعی برای تحول در وضع موجود مبتنی بر فرهنگ و ارزش‌های اسلامی داشته باشند. بنابراین یک بار باید دید که آیا آن عقبه‌ی علمی و فکری به درستی شکل گرفته است یا خیر؟‌که در این جا این نظر وجود دارد که هنوز آن عقبه‌ی علمی و فکری به صورت کامل برای شورای عالی انقلاب فرهنگی شکل نگرفته است و صاحب‌نظران متعهدی، چه در دستگاه‌های دولتی و نهادهای غیردولتی و در دانشگاه‌ها و به خصوص در حوزه‌های علمیه وجود دارند که شورای عالی انقلاب فرهنگی به خوبی موفق نشده است از دیدگاه‌ها و نظرات آن‌ها بهره‌مند شود؛ و اما پس از آن که شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوبه‌هایی را داشت، باید خط مقدمی برای اجرای این مصوبه‌ها وجود داشته باشد.

مقام معظم رهبری می‌‌فرمایند که خط مقدم اجرای مصوبات شورای عالی، مجلس شورای اسلامی، دولت و قوه‌ی مجریه، قوه‌ی قضاییه، نهادهای عمومی غیردولتی و حتی دستگاهی مثل صداوسیماست. یعنی همه‌ی حوزه‌های کشور، حوزه‌ی اجرایی کردن مصوبه‌های شورای عالی انقلاب فرهنگی هستند، منتها اینکه چرا بعضی از مصوبه‌ها به اجرا در نمی‌آیند؟ علت آن این است که نظام اجرایی کردن مصوبه‌های شورای عالی انقلاب فرهنگی به خوبی شکل نگرفته است.

بدین معنا که یک مصوبه باید سیر مراحل خودش تا به برنامه‌ی مصوب مجلس شورای اسلامی تبدیل شود را طی نمی‌کند. سیاست مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی باید در دولت، در مجلس، در قوه‌ی قضاییه تبدیل شود به قوانین و مقررات لازم، تبدیل شود به برنامه‌های بلند مدت و کوتاه مدت و در نهایت تبدیل بشود به برنامه و بودجه‌ی سالیانه‌ی کشور. در این صورت است که مصوبه‌های شورای عالی انقلاب فرهنگی به اجرا درخواهد آمد. اگر این پیوستگی وجود نداشته باشد که متأسفانه هم‌اکنون وجود ندارد، نمی‌توان انتظار داشت که به خوبی مصوبه‌های شورای عالی انقلاب فرهنگی به اجرا درآید.

مهندسی فرهنگی بحثی است که امروزه در اکثر محافل فرهنگی مطرح می‌شود. توضیحی راجع به مهندسی فرهنگی و اینکه در حال حاضر در چه مرحله‌ای است بفرمایید.

در سال 1381 مقام معظم رهبری مهندسی فرهنگی کشور را یکی از الزامات استمرار انقلاب اسلامی پس از گذشت عمر پربرکت 30 سال از آن مطرح فرمودند. مهندسی فرهنگی کشور به معنای نوسازی، بازسازی، هم‌جهت‌سازی و منسجم کردن همه‌ی دستگاه‌های کشور در باب تحقق فرهنگ و ارزش‌های اسلامی است. مهندسی برای هر سیستم به معنای نوسازی و بازسازی و مهندسی مجدد آن سیستم است. وقتی گفته می‌شود که ما برای ورود به دهه‌ی چهارم انقلاب اسلامی ضرورت دارد کشور را بر اساس فرهنگ و ارزش‌های اسلامی بازمهندسی کنیم، بدین معناست که مقتضیات دهه‌ی چهارم انقلاب اسلامی حکم می‌کند که در سازوکارهای موجود کشور، در ساختارهای دستگاه‌های مختلف کشور بازبینی و طراحی مجدد کنیم تا بتوانیم اهداف انقلاب اسلامی را در دهه‌ی پیشرفت و عدالت محقق سازیم.

امروز در دنیا پدیده‌های شگرفی رخ داده است، از جمله بیداری اسلامی در کشورهای اسلامی و حرکت و جنبش برضد نظام سرمایه‌داری در کشورهای غربی. این‌ها پدیده‌های شگرفی است که به زعم خیلی از صاحب‌نظران ریشه در انقلاب اسلامی ایران دارد. بنابراین جمهوری اسلامی که یک نظام برخاسته از انقلاب اسلامی است، اگر در ساختارهای خود تجدیدنظر کند می‌تواند بیداری اسلامی و گسترش انقلاب اسلامی را در کل جهان پشتیبانی کند. بنابراین مهندسی فرهنگی کشور به این معناست که ما در ساختارهایی که برخی تقلیدی، کهنه و وارداتی است و حتی متناسب با فرهنگ و ارزش‌های دیگری است، تجدیدنظر کنیم. مهندسی فرهنگی کشور مقدمه‌ی لازم برای تحقق سند چشم‌انداز است.

مقام معظم رهبری چشم‌انداز را بعد از سال 81، در سال 1382 مصوب و ابلاغ می‌کنند و می‌فرمایند که تحقق چشم‌انداز مستلزم ایجاد راه میان‌بر است. راه میان‌بر به این معناست که ما برای رسیدن به یک هدف آرمانی به اسم چشم‌انداز باید در نظام سیاسی‌، اقتصادی، فرهنگی‌، اجتماعی ‌و در دستگاه‌های متعددی که در طول سالیان گذشته طراحی مستقر شده‌اند و منابع و امکانات ملی را مصرف می‌کنند، تجدیدنظر کنیم. ببینیم اجزای زاید کدام است، اجزایی که وجود ندارد کدام است و ساختارهای نوینی را دراندازیم؛ منتها این ساختارهای نوین باید متناسب با فرهنگ و ارزش‌های خودمان باشد، متناسب با فرهنگ و ارزش‌های اسلامی باشد.

بنابراین اگر امروز هم موضوع مهندسی فرهنگی کشور در مجامع مختلف مورد کم‌توجهی و غفلت قرار می‌گیرد، باید هشدار داد که یکی از ضروری‌ترین و حیاتی‌ترین اقدامات برای استمرار انقلاب اسلامی همین موضوع مهندسی فرهنگی کشور در همه‌ی حوزه‌هاست و محدود به نظام فرهنگی نمی‌شود تا دستگاه‌های مختلف کشور، اعم از دستگاه‌های فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی دارای قبله و کعبه‌ی واحدی نباشند، نمی‌توان انتظار داشت که ما به اهداف و آرمان‌هایمان برسیم.

با مهندسی فرهنگی کشور می‌شود همه‌ی دستگاه‌های کشور را هم‌جهت کرد و هم‌قبله کرد، تا نه تنها دشمنان انقلاب اسلامی نتوانند به ما ضربه‌ای بزنند، بلکه در مقابل این وحدت و انسجام ما هر روز عقب‌نشینی کنند و صلابت، عزت و اقتدار جمهوری اسلامی موجب الهام‌بخشی ملت‌های مستضعف و ملت‌های مسلمان‌دنیا باشد. صدور انقلاب جز با الهام‌بخشی امکان‌پذیر نیست. ما با ارائه‌ی الگوهای کارآمد برای اداره‌‌ی جامعه‌مان می‌توانیم در ملت‌های دیگر و در کشورهای دیگر اثرگذار باشیم و الهام‌بخش برای سعادت سایر ملت‌ها ان‌شاءا... قرار بگیریم.

راهکار برون‌رفت از شرایط امروز معضلات مدیریت فرهنگی کشور را در چه می‌بینید؟‌

اصلی‌ترین راه برون‌رفت از مسائل و مشکلاتی که پیش راه انقلاب اسلامی قرار می‌گیرد تکیه و توجه کامل به رهنمودهای ولی‌فقیه زمان است. تک‌تک افراد جامعه، دانشجو،‌استاد، روحانی یا پژوهشگر حوزوی، کارشناس و مدیر دستگاه‌های فرهنگی باید فرمایشات ایشان را کامل و جامع مورد توجه قرار بدهند و وجهه‌ی همت فکری، علمی و اجرایی خود را تحقق فرامین ایشان قرار دهند، این اصلی‌ترین راه است. خب قاعدتاً راه بعدی یا اقدام بعدی این است که از جایگاه‌هایی که رسالت رسمی در نظام مقدس جمهوری اسلامی برای تحقق فرامین ایشان دارند باید مطالبه‌ی عالمانه صورت بپذیرد.

بنابراین قطعاً جایگاهی چون شورای عالی انقلاب فرهنگی یا جایگاه‌ها و دستگاه‌های دیگر فرهنگی که به طور نسبتاً مستقیم مخاطب مطالبات و خواسته‌های مقام معظم رهبری هستند، نقش و تأثیر زیادی در تحقق آن منویات دارند. بنابراین همه‌ی صاحب‌نظران، خبرگان، علاوه بر اینکه خود می‌اندیشند، اقدام می‌کنند در محدوده‌ی مسئولیت و اختیارات خود می‌توانند از چنین جایگاه‌هایی هم درخواست کنند، مطالبه کنند و حمایت هم بکنند. همه‌ی توان خودشان را از نظر فکری و اجرایی هم در اختیار قرارگاه اصلی فرهنگی کشور قرار بدهند، به این ترتیب ما قطعاً می‌توانیم در جهت منویات مقام معظم رهبری قدم‌های بلندی را برداریم و هر چه زودتر بر ضعف‌ها و کاستی‌های خودمان غلبه کنیم و راه نفوذ بر دشمن و راه حتی امید به نفوذ هم بر دشمن (ان‌شاءالله) ببندیم.

با تشکر از اینکه وقت خود را در اختیار «برهان» قرار دادید/۱۳۹۱/۳/۲۷

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <br>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
10 + 0 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .