جايگاه ولي فقيه از منظر شهيد مطهري؟

چرا شهيد مطهري در كتاب پيرامون انقلاب اسلامي مي‌فرمايد: نقش فقيه در يك كشور اسلامي نقش ايدئولوك است نه يك نقش يك حاكم.

دانشجوي محترم ضمن تشكر از تماس مجدد شما با اين مركز ، براي پاسخ به سوال شما به نظر مي رسد بهتر باشد ابتدا مروري بر ديدگاه شهيد مطهري در باره موضوع «ولايت فقيه» داشته باشيم .
از ديدگاه شهيد مطهري در عصر غيبت نيز فقيهان واجد شرايط از سوي امام معصوم به ولايت نصب شده و نايبان آنان بشمار مي‏روند . مردم مصاديق «فقيه جامع شرايط» را شناسايي كرده و از ميان آنان يك نفر را انتخاب مي‏كنند؛ بدين ترتيب آموزه‏هاي ديني با نياز روز جامعه در تعيين سرنوشت خود همنشين شده و نظامي با هويت و اصالت ديني و برخاسته از خواست و اراده مردم مؤمن شكل مي‏گيرد. چنانكه در تفسير فرمان امام به نخست وزير دولت موقت كه مرقوم فرموده بودند: «به موجب حق شرعي (ولايت فقيه) و به موجب رأي اعتمادي كه از طرف اكثريت قاطع ملت به من ابراز شده، رييس دولت را تعيين مي‏كنم»، مي‏نويسند: «ولايت فقيه، يك ولايت ايدئولوژيكي است و اساساً فقيه را خود مردم انتخاب مي‏كنند و اين امر عين دموكراسي است. اگر انتخاب فقيه انتصابي بود و هر فقيهي فقيه بعد از خود را تعيين مي‏كرد، جا داشت كه بگوييم اين امر خلاف دموكراسي است.
حق شرعي امام از وابستگي قاطع مردم به اسلام به عنوان يك مكتب و يك ايدئولوژي ناشي مي شود و مردم تأئيد مي كنند كه او مقام صلاحيتداري است كه مي تواند قابليت اشخاص را از جهت انجام وظايف اسلامي تشخيص دهد.د »
همچنين مسأله نظارت كه شهيد مطهري پيرامون وظايف ولي فقيه بيان كرده اند، باآنچه امروزه تحت عنوان « نظارت فقيه» توسط برخي از افراد يا جريانات سياسي مطرح مي شود، تفاوت اساسي دارد. امروزه معمولاً كلمه « نظارت »را در مقابل « ولايت » به كار مي برند ؛ در حالي كه شهيد مطهري با حفظ مساله ولايت ، اين نكته را روشن مي كند كه ولي فقيه مانند رييس جمهور يانخست وزير رييس دولت نيست ؛ بلكه به عنوان يك ايديولوگ از بالا جريانات را هدايت و كنترل مي كند و بر آنها نظارت دارد : «ولايت فقيه به اين معنا نيست كه فقيه خود در راس دولت قرار بگيرد و عملا حكومت كند .نقش فقيه دريك كشور اسلامي ؛ يعني ، كشوري كه در آن مردم ، اسلام را به عنوان يك ايديولوژي پذيرفته و به آن ملتزم و متعهد هستند، نقش يك ايديولوگ است ، نه نقش يك حاكم . وظيفه ايديولوگ اين است كه بر اجراي درست و صحيح ايديولوژي نظارت داشته باشد . او صلاحيت مجري قانون و كسي را كه مي خواهد رييس دولت بشود و كارها را در كادر ايديولوژي اسلام به انجام برساند، مورد نظارت و بررسي قرار دهد». سپس به فرمان حضرت امام ومبني بر نخست وزيري بازرگان اشاره مي نمايد.كه به خوبي مبين اعمال ولايت از سوي حضرت امام (ره) مي باشد .(مرتضي مطهري ، پيرامون انقلاب اسلامي ، ص67)
با توجه به آنچه گفته شد مي توان فهميد كه شهيد مطهري ولايت فقيه را آنگونه كه ساير متفكران اسلامي از جمله امام خميني ره مطرح كرده اند معرفي كرده و بدان اعتقاد دارد ، با اين حال در زمينه ديدگاه ايشان نسبت به نقش ولي فقيه در جامعه اسلامي به نظر مي رسد اشتباهي صورت گرفته شده باشد كه منشا آن استفاده نشدن دقيق كلمات باشد كه اين اشتباه نيز به قرينه ساير مباحثي كه مطرح شده است قابل رفع است ، به عبارت ديگر در اين مصاحبه شهيد مطهري ، نقش رهبر و ولي فقيه را نقش ايدئولوگ معرفي كرده و وي را حاكم نمي داند و در نتيجه چنين تصور شده است كه از نظر شهيد مطهري ولي فقيه فاقد نقش حكومتي در جامعه مي باشد و حال آنكه با توجه به ادامه همين سخنان و نيز ساير مباحثي كه ايشان در زمينه ولايت فقيه داشته اند از جمله توضيحاتي كه در باب لزوم تنفيذ حكم رئيس دولت ارائه مي كنند مشخص مي شود كه منظور ايشان از اينكه ولي فقيه حاكم نيست يعني اينكه وي همچون رئيس جمهور رياست دولت را بر عهده ندارد ، اما اين بدين معنا نيست كه ايشان مقام ولايت و سرپرستي جامعه اسلامي را كه همان ولايت فقيه ناميده مي شود را نيز ندارد و گرنه معنا نداشت كه لازم باشد حكم رييس دولت را تنفيذ نمايند ، همچنين اين سخنان به معناي آن نيست كه نقش ايشان تنها نظارت به معنايي كه امروزه برخي مطرح كرده و در برابر ولايت قرار مي دهند مي باشد .
بنابر اين منظور شهيدمطهري از «حاكم» در كتاب پيرامون انقلاب اسلامي ، قطعا رئيس دولت است و نه حاكم به معناي ولي كه بر جامعه اسلامي ولايت داشته و نائب امام معصوم در عصر غيبت مي باشد كه اين منظور از خلال ديدگاه هاي مختلف شهيد مطهري به راحتي قابل فهم مي باشد .

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <br>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
4 + 1 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .