جانشيني رهبري؟

چرا ولي فقيه همانند معصومين (ع) جانشين خود را معين نمي کند؟

پاسخ چنين مطالبي را با توضيح چند نكته مورد بررسي قرار مي دهيم .

نكته اول: پيش بيني جانشين براي رهبري در نظام جمهوري اسلامي شده است و بر اساس قانون اساسي « هرگاه رهبر از انجام وظايف قانوني خود ناتوان شود يا فاقد يكي از شرايط مذكور در اصول پنجم و يك صد و نهم گردد، يا معلوم شود از آغاز فاقد بعضي از شرايط بوده است ، از مقام خود بركنار خواهد شد. تشخيص اين امر به عهده خبرگان مذكور در اصل يك صد و هشتم مي باشد.
در صورت فوت يا كناره گيري يا عزل رهبر، خبرگان موظفند در اسرع وقت نسبت به تعيين و معرفي رهبر جديد اقدام نمايند. تا هنگام معرفي رهبر، شورايي مركب از رئيس جمهور، رئيس قوه قضائيه و يكي از فقهاي شوراي نگهبان به انتخاب مجمع تشخيص مصلحت نظام ، همه وظايف رهبري را به طور موقت به عهده مي گيرد و چنانچه در اين مدت يكي از آنان به هر دليل نتواند انجام وظيفه نمايد، فرد ديگري به انتخاب مجمع ، با حفظ اكثريت فقها در شورا،به جاي وي منصوب مي گردد.
اين شورا در خصوص وظايف بندهاي 1 و 3 و 5 و 10 و قسمت هاي (د) و (ه) و (و) بند 6 اصل يك صد و دهم ، پس از تصويب سه چهارم اعضاي مجمع تشخيص مصلحت نظام اقدام مي كند.
هرگاه رهبر بر اثر بيماري يا حادثه ديگر موقتاً از انجام وظايف رهبري ناتوان شود، در اين مدت شوراي مذكور در اين اصل وظايف او را عهده دار خواهد بود(قانون اساسي , اصل يكصد و يازدهم )

همين طور كه ملاحظه مي شود مسأله جانشيني رهبري در قانون اساسي نظام جمهوري اسلامي به روشني در نظر گرفته شده است و نهاد مجلس خبرگان وظيفه انتخاب و نظارت بر رهبر را بر عهده دارند و تا زمان انتخاب رهبر نيز شورايي مسئوليت موقت رهبري را برعهده خواهند گرفت وبدين ترتيب كشور بدون رهبر نخواهد بود . بنابر اين اصل اين ادعا , ادعاي نادرستي است كه منشأ آن آشنا نبودن با قانون اساسي و دقت نكردن در آن است و اين افراد به خود زحمت اندكي تأمل و توجه به قانون اساسي جمهوري اسلامي را نداده اند تا مرتكب چنين اشتباهي نشوند .

نكته دوم: مسأله جانشيني پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و ضرورت انتخاب آن توسط حضرت در انديشه تشيع بر پايه ضرورت عقلي و نقلي استوار است . ضرورت عقلي از آنجاست كه معقول نيست كه پيامبري كه بيست و سه سال براي دين اسلام و احياي آن زحمت هاي طاقت فرسا كشيده اند بدون انتخاب جانشين آن را رها كنند و هيچ كسي را براي اداره جامعه اسلامي تعيين نكنند و آن را به خود مردم بسپارند . سخن مذهب تشيع با اهل تسنن اين است كه آنها معقتدند كه پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله كسي را براي جانشيني خود انتخاب نكردند وآن را به مردم واگذار نمودند و آنها در شورا فردي را انتخاب كردند . در حالي كه شيعه معتقد است امامت از آنجا كه رهبري و رياست امر دين و دنيا است و مسأله جانشيني ,از پيامبري است كه وظيفه هدايت امر دين و دنياي مردم را بر عهده داشتند اين مهم خارج از توانايي افراد عادي است و نمي تواند بدون انتخاب انجام شود علاوه بر اينكه اگر ملاك انتخاب توسط شورا يا خود مسلمانان است چرا خليفه اول از نظر اهل تسنن انتخاب جانشين خود را به شورا نسپرد و خليفه دوم را خود تعيين كرد و خليفه دوم نيز آن را به شوراي محدودي با شرايط خاص سپرد آيا چنين شيوه اي در انتخاب كسي كه مي خواهد جانشين پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله باشد , منطقي و پذيرفته است ؟

و ضرورت نقلي آن نيز بر گرفته از آيه غدير و ولايت و... و حديث ثقلين و حديث غدير و... كه مورد پذيرش اهل تسنن نيز هست كه در جاي خود ثابت شده است .

در مورد ولي فقيه نيز كه تداوم امامت و رهبري در عصر غيبت است نيز همين قاعده و ضرورت عقلي و نقلي در نظام جمهوري اسلامي كه اولين حكومت شيعي پس از عصر غيبت است در نظر گرفته شده است و همانگونه كه اشاره شد به روشني مسأله جانشيني و انتخاب رهبر در صورت فوت و يا شرايط خاص مطرح گرديده است و مرجع آن مجلس خبرگان تعيين شده است و تا انتخاب فرد مورد نظر توسط اين نهاد , شورايي مركب از رئيس جمهور، رئيس قوه قضائيه و يكي از فقهاي شوراي نگهبان به انتخاب مجمع تشخيص مصلحت نظام ، همه وظايف رهبري را به طور موقت به عهده مي گيرد.

نكته سوم: تشبيه مسأله رهبري در عصر غيبت با امام معصوم و انتخاب ايشان تشبيه صحيحي نيست زيرا مسأله امامت , مسأله جانشيني پيامبر اكرم صلي الله و آله وسلم و رياست امر دين و دنيا است كه تنها از عهده انسان معصوم بر مي آيد و انتخاب چنين فردي از سوي مردم كه شناخت لازم را در اين زمنيه ندارند , امكان پذير نيست .در حقيقت به دليل ماهيت و جايگاه امامت , انتخاب در مورد او راه ندارد و امامت انتصاب از ناحيه خداوند است تا از هر گونه اشتباه و خطا , عدم آگاهي و جهل , هوا پرستي و مانند آن در انتخاب امام مصون بوده و اختيار رهبري امت در دست كسي قرار بگيرد كه معصوم بوده و هيچگونه خطا و اشتباه و معصيتي از او صادر نمي شود و بدين وسيله هر گونه بهانه تراشي و عذر بر بندگان تمام شود . اما انتخاب ولي فقيه , انتخاب رهبري نظام است كه هر چند بايد داراي شرايط و ويژگيهاي برجسته اي همچون فقاهت و عدالت و تدبير وكفايت باشد , اما تشخيص اين شرايط از عهده افراد بر مي آيد و مي توانند گزينه مناسب را انتخاب نمايند و بدين منظور افرادي مشخص شده اند كه در اين زمينه خبره و صاحب نظرمحسوب مي گردند .

نكته چهارم : مبناي مشروعيت الهي حكومت در نظر شيعه برخاسته از مبناي ديني است زيرا بر اساس بينش ديني و اعتقاد توحيدي خداوند رب و صاحب اختيار هستي و انسان هاست . چنين اعتقادي ايجاب مي كند كه تصرف در امور مخلوقات خدا با اذن او صورت گيرد و از آنجا كه تشكيل حكومت و تنظيم قوانين و ايجاد نظم ، مستلزم تصرف در امور انسان ها و محدود ساختن آزادي افراد است ، اين امر تنها از سوي كسي رواست كه داراي اين حق و اختيار باشد يا از ناحيه او مأذون باشد وقتي خداوند كه منشأ حقوق است بر اساس ادله عقلي و نقلي حق حكومت و ولايت بر مردم را در زمان حضور به پيامبر ، امام معصوم عليهم السلام ودر زمان غيبت به جانشينان امام معصوم واگذار نموده است ، آنها داراي اين حق هستند چون از ناحيه كسي نصب شده اند كه همه هستي و حقوق از اوست .( مصباح يزدي ، محمد تقي ، نظريه سياسي اسلام ، قم، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره ، 1378، ج 2، 40) مشروعيت حكومت ولي فقيه برخاسته از اين مبناي ديني روشن است كه مردم هيچ حقي در مشروعيت بخشيدن به حكومت ندارند , زيرا اين حق تنها از ناحيه خداوند است كه مالك و صاحب اختيار هستي است . ولي فقيه به عنوان نائب و تداوم بخش حكومت ديني در عصر غيبت از ناحيه امام معصوم عليه السلام مأذون است و داراي حق حاكميت است روشن است كه اين حق به واسطه اذن و اجازه امام معصوم عليه السلام و به دليل ويژگيهاي برجسته فقيه همچون فقاهت , عدالت و تقوا و توانايي لازم براي اداره و رهبري جامعه اسلامي است و يك مشروعيت ظاهري يا صوري نيست .

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <br>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
11 + 4 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .