ایدئولوژی و رهنامه‌ی حضرت امام خمینی (ره) در صدور انقلاب اسلامی

مسؤولان ما باید بدانند كه انقلاب ما محدود به ایران نیست. انقلاب مردم ایران نقطه شروع انقلاب بزرگ جهان اسلام به پرچمداری حضرت حجت (ع) است... مسایل اقتصادی و مادی اگر لحظه ای مسؤولین را از وظیفه ای كه بر عهده دارند، منصرف كند، خطر بزرگ و خیانت سهمگین را به دنبال دارد. باید دولت جمهوری اسلامی تمامی سعی و توان خود را در اداره هرچه بهتر مردم بنماید ؛ ولی این بدان معنا نیست كه آنها را از اهداف عظیم انقلاب كه ایجاد حكومت جهانی اسلام است، منصرف كند.

مقدمه

یك نظام انقلابی ، زمانی در پی صدور انقلاب و و اصول وارزش های آن به جهان خارج بر می آید كه ادعای جهان شمولی داشته باشد واین در صورتی امكان پذیر است كه ایدئولوژی مبتنی بر فلسفه ی سیاسی و اجتماعی ـ كه این فلسفه به طور مطلق و عام پذیرفته شده باشدـ به مثابه نسخه ای تلقی شود كه قابلیّت تجویز برای ظرفیت های مكانی و زمانی دیگر را داراست. با پیروزی انقلاب اسلامی و آغاز به كار حكومت اسلامی اولین دستور كار در سیاست خارجی ایران اسلامی ،‌تبلیغ و گسترش اسلام انقلابی بود . در واقع این هدف ریشه در وظیفه ای دارد كه قرآن برای مسلمانان در جهت تحقق و تبلیغ پیام الهی در سراسر جهان تعیین كرده است . از این رو در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران اتحاد دنیای اسلام و گسترش حاكمیت الهی در روی زمین به صراحت تاكید شده است . ما در این مجال كوتاه بر آنیم تا دیدگاهها ، اصول اندیشه‌ی امام خمینی و راهبردهای عملی ایشان را در زمینه صدور انقلاب تبیین نمائیم.

بهره اول : صدور انقلاب در اندیشه حضرت امام خمینی (ره)

یكی از عرصه های كه در اندیشه سیاسی امام (ره) به عنوان بنیانگذار انقلاب جمهوری اسلامی بسیار حائز اهمیت میباشد ، مساله صدور انقلاب می باشد . امام(ره) اعتقاد راسخ داشتند كه مشكلات جامعه ایرانی و بشریت حل نخواهد شد مگر اینكه یك تمدن مبتنی بر دین و افكار ناب شیعه در جمهوری اسلامی ساخته و به دنیا عرضه شود و دنیا با آشنا شدن با این تمدن برای امر ظهور موعود و فرا رسیدن پایان خوش تاریخ بشریت زمینه سازی كند . مراحلی كه امام(ره) برای صدور انقلاب در فراسوی مرزهای اایران اسلامی مد نظر داشت این بود كه یك حوزه فكری بر گرفته از افكار ناب شیعه كه در بردارنده تعاریف بنیادین زندگی، هستی، خوشبختی ، سعادت و سایر اهداف زندگی باشد برای همه انسانها ارائه شود بگونه ای كه انسانها بتوانند آن را بفهمند و در صورت تمایل انتخاب كنند.[1]

در یك برداشت كلی می توان گفت كه امام خمینی (ره) معتقد به انقلاب غیر فرقه ای یا جهانی اسلام بود . انقلابی كه رسالت اتحاد شیعه و سنی ، مبارزه با استكبار و حمایت از مظلومین جزء اركان اساسی آن می باشد. بر همین اساس است كه یكی از اهداف بنیادین انقلاب اسلامی كه در قانون اساسی نیز به صراحت به آن تاكید شده است: «تداوم بخشیدن به انقلاب در داخل و خارج » می باشد و در حقیقت این هدف است كه در كشاكش و درگیری ایران و غرب به كانون حمله غرب علیه ایران تبدیل شده است . به هر صورت ایران اسلامی ، نخستین انقلاب سیاسی اسلامی موفق را به جهانیان عرضه كرده است . انقلابی كه با نام اسلام ، شعار الله اكبر و نه شرقی و نه غربی و بر مبنای ایدئولوژی و اسلام شیعی و رهبری استثنایی حضرت امام خمینی (ره) به ثمر رسید و تمامی مسلمانان جهان نیز از ثمره آن كه- همانا احیای دوباره شعائر اسلامی و بازیابی دوباره اقتدار مسلمین می باشد - بهره مند شدند .[2]

دیدگاههای امام خمینی درباره صدور انقلاب ارتباط مستقیمی با توصیف انقلاب ایران از سوی ایشان دارد . در نظر حضرت امام انقلاب ایران ، انقلابی اسلامی است ومنحصر به ایران نیست ، چون كه دین اسلام برای كل بشریت نازل شده است و از این رو یك نهضت اسلامی نیز نمی تواند خود را در داخل مرزهای خویش محدود و محصور كند . در واقع حضرت امام (ره) این اندیشه را كه اسلام برای تمام بشریت است با نیاز به صدورانقلاب برابر می داند و این صدور نیز به معنای صدور احساس ، همبستگی ، روحیه و شور نسبت به عقاید و اعمال اسلامی است و این همان ویژِگی جهان شمول انقلاب است كه ارتباط مستقیی با مفهوم صدور انقلاب دارد . چنانچه در اصل 154 قانون اساسی نیز تصریح شده است :

«جمهوری اسلامی ایران سعادت انسان در كل جامعه بشری را آرمان خود می داند و استقلال ، آزادی و حكومت عدل را حق همه مردم جهان می شناسد . بنابراین در عین خودداری كامل از هر گونه دخالت در امور داخلی ملتهای دیگر از مبارزه حق طلبانه ی مستضعفین در برابر مستكبرین در هر نقطه از جهان حمایت می كند .»[3]

همچنین در فرازی از سخنان بنیانگذار نهضت اسلامی ایران می خوانیم:

«ما كه نهضت كردیم، برای اسلام نهضت كردیم. جمهوری، جمهوری اسلامی است. نهضت برای اسلام نمی تواند محصور باشد در یك كشور و نمی تواند محصور باشد ؛ حتی در كشورهای اسلامی. نهضت برای اسلام همان دنباله نهضت انبیاست. نهضت انبیا برای یك محل نبوده است. پیغمبر اكرم(ص) اهل عربستان است ؛ لكن دعوتش مال عربستان نبوده، محصور نبوده به عربستان، دعوتش مال همه عالم است.»[4]

ایشان در جای دیگر می فرمایند:

«اینكه می گویم باید انقلاب ما به همه جا صادر بشود، این معنای غلط را از آن برداشت نكنند كه ما می خواهیم كشور گشایی كنیم. ما همه كشورهای مسلمین را از خودمان می دانیم. همه كشورها باید در محل خودشان باشند. ما می خواهیم این چیزی كه در ایران واقع شد و خودشان از ابرقدرتها فاصله گرفتند و دست آنها را از مخازن خودشان كوتاه كردند، این در همه ملتها و در همه دولتها بشود. آرزوی ما این است. معنای صدور انقلاب ما این است كه همه ملتها بیدار بشوند و همه دولتها بیدار شوند و خودشان را از این گرفتاری كه دارند و از این تحت سلطه بودنی كه هستند و از اینكه همه مخازن آنها دارد به باد می رود و خودشان به نحو فقر زندگی می كنند، نجات بدهد.»[5]

به عبارت دیگر «روشنگری» در سیره سیاسی حضرت امام یكی از مؤلفه هایی بود كه چه در شكل گیری نهضت و چه در پیروزی انقلاب و صدور آن نقش اساسی را ایفا كرده است. آشنایی مردم با اسلام راستین و فرهنگ عاشورا، یكی دیگر از مشخصه های اندیشه تابناك امام در شكل گیری انقلاب و صدور آن است. امام با زدودن پیرایه هایی كه بر چهره اسلام بسته شده بود، توانستند ملتها را با اسلام ناب محمدی(ص) آشنا سازند و زمینه هدایت آنان به سوی رهایی از بند استكبار را فراهم كنند و این حقیقت را روشن سازند كه دین از سیاست جدا نیست و اسلام راستین ابعاد گوناگونی دارد و منحصر در عبادات شخصی نیست، بلكه سیاست و حكومت داری نیز بخش مهمی از احكام اسلام است. توجه به توده ملتهای رنج كشیده دنیا و مستضعفین جهان از دیگر ویژگیهای این اندیشه امام است.[6]

بهره دوم : مهمترین شاخصهای جهانی بودن انقلاب اسلامی

در یك برآورد كلی، می توان مهمترین شاخصهای جهانی بودن انقلاب اسلامی كه به نوبه خود بازتاب اندیشه جهانی رهبر انقلاب اسلامی و بنیانگذار آن نیز می باشد، در محورهای زیر طرح و مورد وارسی قرار داد:
1- تاكید بر اصول ثابت دعوت، نفی سبیل و حفظ دارالاسلام ؛

2- حمایت از مستضعفین و مظلومان عالم ؛

3- استكبار ستیزی و ظلم زدایی ؛

4- تاكید بر «امت اسلامی ».

اصل دعوت و صدور انقلاب، یكی از اصول اساسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی است كه حضرت امام (ره) آن را تا سطح اهداف غیر قابل تسامح نهضت دینی ایران ارتقا داده و به عنوان رسالت و وظیفه كارگزاران نظام اسلامی معرفی نموده اند:

«مسؤولان ما باید بدانند كه انقلاب ما محدود به ایران نیست. انقلاب مردم ایران نقطه شروع انقلاب بزرگ جهان اسلام به پرچمداری حضرت حجت (ع) است... مسایل اقتصادی و مادی اگر لحظه ای مسؤولین را از وظیفه ای كه بر عهده دارند، منصرف كند، خطر بزرگ و خیانت سهمگین را به دنبال دارد. باید دولت جمهوری اسلامی تمامی سعی و توان خود را در اداره هرچه بهتر مردم بنماید ؛ ولی این بدان معنا نیست كه آنها را از اهداف عظیم انقلاب كه ایجاد حكومت جهانی اسلام است، منصرف كند.»[7]

از آنجایی كه ارزشی های اخلاقی و عقل، مبانی امام را در مورد سیاست خارجی شكل می دهند، صدور انقلاب نیز از طریق شیوه های مسالمت آمیز صورت خواهد گرفت نه با زور و شمشیر. ایشان با تأكید بر انسانی و اخلاقی بودن محتوای انقلاب می فرماید:

« محتوای این انقلاب، اسلام و اخلاق اسلامی و اخلاق انسانی و تربیت انسان ها بر موازین انسانیت بوده است.»[8]

و در جای دیگری می فرمایند:

«معنا ندارد كه دولت اسلامی ایران با دولتی كه هیچ اعتقاد به اسلام و به اخلاق بشریت ندارد، سرمیز اصلاح بنشیند.»[9]

اصول سیاست خارجی را كه امام خمینی طراحی نموده و به صورت قوانین موضوعه، تدوین و سعی در اجرای آن می شد را می توان به منزله یكی از منابع رسمی تصمیم گیری در سیاست جمهوری اسلامی ایران به حساب آورد. به گونه ای كه حتی رهبر جدید انقلاب اسلامی بارها بیان داشته اند كه خط كلّی در سیاست جمهوری اسلامی ایران، همان خطّی است كه امام خمینی(ره) تبیین و ترسیم نموده اند.[10]

با توجه به مطالب فوق می توان به این نتیجه رسید كه صدور انقلاب از دیدگاه امام خمینی، همان صدور اسلام ناب محمدی(ص) است كه جزء رسالت ها و تعهدات دولت اسلامی به شمار می رود. و در نتیجه، حمایت از ملت های محروم و مستضعف و حمایت از حكومت جهانی اسلام در این راستا، مفهوم و معنا پیدا می كند.

پی نوشتها :

--------------------------------------------------------------------------------

[1] پیام ها و سخنان حضرت امام خمینی (ره) )

[2] جان، ال اسپوزیتو، «انقلاب ایران و بازتاب جهانی آن»، ترجمه دكتر محسن مدیر شانه چی، مقاله انقلاب ایران ، چشم اندازی ده ساله تهران: مركز بازشناسی اسلام و ایران، 1382، ص 47-49

[3] همان ، مقاله ایدئولوژی و جهان بینی ایرانی : صدور فرهنگی انقلاب ، فرهنگ رجایی، صص 81-83

[4] صحیفه نور، ج‏10، ص 115

[5] صحیفه نور، ج‏13، ص‏127

[6] مصاحبه روزنامه قدس با حجت‌الاسلام والمسلمین دكتر سید حمید روحانی پیرامون اندیشه‌های انقلابی حضرت امام (ره)، ویژه‌نامه اندیشه نو

[7] صحیفه نور، ج 20، ص 118

[8] صحیفه نور، ج14، ص 45-41

[9] صحیفه نور ، ج 18، ص 78-75

[10] بیژن، ایزدی، «در آمدی بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران» قم: بوستان كتاب، 1371 ص 112-111

جعفر عظیم زاده/مرکز اسناد انقلاب اسلامی

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <br>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
5 + 0 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .