انديشه سياسي فارابي و سيد جمال اسدآبادي؟

با سلام و آرزوي سلامتي. لطفا در خصوص اين سوال بنده را ارهنمايي بفرماييد: ويژگيهاي بارز انديشه سياسي اسلام در دوره مابين فارابي تا زمان سيد جمال اسدآبادي كدام است؟

با سلام و احترام خدمت جنابعالي از اينكه با اين مركز ارتباط برقرار نموده ايد ، سپاسگزاريم. با نگاهي به تاريخ انديشه سياسي اسلام به اين نتيجه مي رسيم كه در ميان متفكران و عالمان مسلمان كه در جهت تبيين انديشه و نظام سياسي اسلام تلاش كرده اند به طور عمده چهار گرايش و طرز فكر عمده و قابل ملاحظه است: 1- انديشه سياسي فلسفي كه توسط فلاسفه پي نهاده شده است و مانند ديگر شعب فلسفه، از نحله هاي قديم و از مباني كتاب و سنت، هر دو استفاده كرده است. كتابهايي همچون «آراء اهل المدينة الفاضله»، «السياسات المدينه»، «التنبيه علي سبل السعادة» از فارابي، «سياسيات شفا» از ابن سينا، «تدبير المتوحد» از ابن باجه، «نبوات و سياسات»، «مبدأ و معاد» و «الشواهد الربوبيه» از ملاصدرا و... از اين قسم است. ماهيت، حقيقت و واقعيت سياست محور اصلي بحث و بررسي در اين گرايش است. در مرتبه بعد از زاويه حكمت عملي كه همان عمل به حكمت است، به ارائه ويژگيهاي انسان كامل مي پردازند و چون انسان كامل نمي تواند به كمال برسد، مگر در مدينه فاضل و كامل به ارائه ويژگيهاي مدينه فاضله و رئيس و رهبر آن و نحوه تدبير حيات بشر در آن پرداخته اند. 2- انديشه سياسي اجتماعي كه عمدتاً از جانب مصلحان اجتماعي معاصر ارائه شده است. از چهره هاي برجسته اين شعبه از انديشه مي توان از سيد جمال الدين اسدآبادي، سيد عبدالرحمن كواكبي، شيخ محمد عبده، سيد امير علي هندي، سيد عبدالله نديم مصري، محمد اقبال لاهوري، شيخ محمد خياباني، سيد عبدالحسين شرف الدين لبناني و شيخ محمد حسين كاشف الغطا ياد كرد. افكار اين گروه در مكتوباتي همچون مجله «العروة الوثقي» و كتابهاي «طبايع الاستبداد»، «تفسير المنار»، «ديوان اقبال»، «الفصول المهمة في تاليف الامة»، «المثل العليا في الاسلام لا في بحمدون» و ... دريافتني است. 3- انديشه سياسي كلامي: از آنجا كه يكي از بحثهاي اساسي كلام، بحث «امامت» است، متكلمان مسلمان قسمت عمده مباحث خود را به بحث درباره نياز جامعه اسلامي به امام و خصائص و شرايط وي اختصاص داده اند و از اين نظام سياسي مطلوب خود را ارائه كرده اند. كتابهايي از قبيل «الشافي في الامامة» از سيد مرتضي علم الهدي، «تجريد العقايد» از خواجه نصيرالدين طوسي، «التمهيد» از قاضي ابوبكر باقلاني، «الارشاد» از امام الحرمين جويني، «المغني» از قاضي عبدالجبار همداني، نمونه هايي هستند كه مي توانند شاهدي بر اينگونه انديشه ها باشند. دانش كلام پيوسته در معرض مسايل جديد است، از اين رو وقتي به دوره شكوفايي علم كلام مي نگريم، گرايشات كلامي شيعي اثني عشري، زيدي و... ، گرايشات كلامي اشعري، معتزلي، گرايشات كلامي مرجئه و... قابل مشاهده است اما سوگمندانه در تاريخ معاصر كه جهان اسلام و به ويژه ايران مورد تهاجم و بلكه شبيخون فرهنگي دشمنان اسلام قرار گرفته و هنوز هم قرار دارد، اين دانش و انديشمندان آن از صحنه علمي به دور بوده اند و پاسخگوي معارضات جديد نبوده اند. مهمترين اقدام و بلكه يگانه اقدام مؤثر از سوي حضرت امام خميني(س) با طر ح «ولايت فقيه» صورت گرفت. 4- انديشه سياسي فقهي كه از آن به عنوان «فقه سياسي» نيز ياد مي شود، نظام ويژه اي است كه فقهاي مسلمان در باب حكومت و سياست، در خلال ابواب فقهي عرضه كرده اند. اثر مشهور آيت الله نائيني بنام «تنبيه الامة و تنزيه الملة» و نيز مباحث فقهي حكومتي كه از سوي فقيهاني همچون شهيد اول، شهيد ثاني، محقق كركي، شيخ محمد حسن نجفي، شيخ جعفر كاشف الغطاء و ... مطرح شده است از اين قبيل است.(نجف لكزايي؛ www.imam-khomeini.ir/fa/c75_21823) بنابر اين ، رويكرد فارابي در تحليل انديشه سياسي اسلام ، رويكرد فلسفي از فارابي تا ملاصدرا را در بر مي گيرداست و رويكرد سيد جمال در انديشه سياسي اسلام ، رويكرد اجتماعي است كه ناظر به مسايل اجتماعي و مسأله اصلاح جامعه اسلامي و مبارزه با استبداد و استعمار است از اين رو هر كدام از منظري خاص به انديشه سياسي اسلام پرداخته اند. اما آنچه در مجموع انديشه سياسي اسلام با رويكردهاي مختلف ، يكسان است ، آميختگي دين و سياست و نگاه جامع اسلام و تلاش براي تأمين سعادت مادي و معنوي و تضمين حيات دنيوي و اخروي بر اساس ارزش ها و فضيلت هاي اسلامي است .

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <br>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
8 + 7 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .